Opnieuw Maupassant-verhalen op TV5 Monde

Twee van de acht afleveringen
In onze bijdrage van vrijdag 11 januari in deze kolommen hebben we reeds gewezen op een reeks verfilmde verhalen, die TV5 Monde in deze periode uitzendt. Op zaterdag 2 februari worden er opnieuw twee afleveringen uit de reeks Chez Maupassant gepresenteerd. De eerste van de twee afleveringen, Le père Amable begint om 18:29 uur en duurt zestig minuten. Het gaat om een film uit 2007 van de Franse regisseur Olivier Schatzky. Het scenario, de adaptatie en de dialogen zijn van Pierre Leccia, op basis van het verhaal van Guy de Maupassant. Dat verhaal is opgenomen in de verhalenbundel La petite Roque, voor het eerst verschenen in het jaar 1886 bij uitgeverij Havard. De bundel is steeds herdrukt, onder meer in de inmiddels klassieke reeks Franse kleine paperbacks Livre de Poche, maar eveneens in andere series, zoals folio classique van Gallimard, met commentaar.
Het tweede verhaal van zaterdagavond is de zesde van de in totaal acht afleveringen en neemt dertig minuten in beslag. Het verhaal is getiteld Hautot père et fils, en stamt eveneens uit 2007, van regisseur Marc Rivière. Deze aflevering begint omstreeks 19:30 uur. Scenario, adaptatie en dialogen zijn van Jean-Charles Tacchella. Vader Hautot wordt gespeeld door en oudgediende van het Franse witte doek: Jean Rochefort. Julien Rochefort speelt Hautot junior genaamd César.

Herhalingen
De eerste aflevering zal twee keer worden herhaald: in de nacht van zondag 3 februari op maandag 4 februari, om 02:52 uur, en vervolgens op donderdag 6 februari om 21:01 uur. Hautot père et fils daarentegen wordt éénmaal herhaald, en wel op donderdag 6 februari om 22:02 uur. Dat laatste betekent dat de beide afleveringen dan opnieuw zullen zijn 'samengevoegd'. De zender geeft aan dat de mogelijkheid voor een Nederlandse ondertiteling beschikbaar zal zijn.
____________
NB: Aan de verhalen van verteller Guy de Maupassant worden in het boek Geheime delen van Mels van Driel eveneens een kleine vier pagina's besteed in het subkapittel Links laten liggen. Meer daarover op onze moedersite Cultuurtempel in twee bijdragen.
___________
Afbeeldingen
1. Fed Ulysse als le père Amable in de verfiling van het gelijknamige verhaal.
2. Achterplat van de paperback-editie uit 1964 in de reeks Livre de Poche van het boek La petite Roque.
3. Jean Rochefort speelt Hautot père in het verhaal Hautot père et fils.

Franse speelfilm uit 2001, naar een roman uit 1949 van Jean Giono, vanavond eenmalig op TV5 Monde

Recente rolprent
Hedenavond, tussen 18:25 uur en ongeveer 20:00 uur wordt op de Franstalige zender TV5 Monde de film Les âmes fortes van Raoul Ruiz uit 2001 gepresenteerd. TV5 heeft deze rolprent, die maar één keer zal worden vertoond, als Tip van de Week opgenomen. Hoewel de film in deze eeuw is gerealiseerd, bestond het gelijknamige boek van Jean Giono (1895-1970) al ruim een halve eeuw.
De jonge Giono verkeerde in de gelukkige omstandigheid het lezen zo'n fascinerende bezigheid te vinden dat hij daardoor mede met de antieke literatuur van de Grieken in aanraking kwam. Zijn deelname aan de Eerste Wereldoorlog zorgde ervoor dat hij een pacifist in hart en nieren werd, hetgeen meer en meer in zijn eerste boeken tot uitdrukking is gekomen. Steeds nadrukkelijker ging hij zich in de literatuur bekwamen, en toen in 1929 twee van zijn romans waren uitgekomen, nam hij het besluit zijn baan als bankbediende op te geven en als vrije auteur verder te leven. Dat is zijn lyrische verteltrant ten goede gekomen, mede door een pantheïstische overtuiging met betrekking tot de natuur, die hij ook op sublieme wijze in zijn manier van schrijvend vertellen heeft geïntegreerd.

Natuurverbondenheid als thema
De Provence en haar bewoners worden in zijn boeken op bijna buitenproportionele wijze voorgesteld als mensen die zich door een vrijwel ongekende natuurverbondenheid onderscheiden. Mede daardoor werd Giono bij de jeugd van kort voor de Tweede Wereldoorlog uitermate populair, en ging men hem als een soort profeet beschouwen. Die status werd nog versterkt toen hij in 1937 een essay publiceerde met de titel Les vraies richesses (Over de ware rijkdom), waarin hij zijn afwijzing van de toen al in gang gezette technologische ontwikkelingen en het enorme winstbejag nog eens bekrachtigde.
Voordat de oorlog losbarstte, droeg hij een nadrukkelijke vredeshouding uit, en dat kwam hem zelfs op een gevangensstraf van twee maanden te staan. Na de bevrijding van Frankrijk kwam Giono in een kwaad daglicht te staan doordat hij gedurende de oorlog die houding consequent was blijven innemen en zelfs onder de Duitse bezetting nog had gepubliceerd. Zo kwam zijn naam op een zwarte lijst en mocht hij pas in 1947 opnieuw publiceren. Daarna werd zijn toonzetting veel pessimistischer

Les âmes fortes
De roman Les âmes fortes uit 1949 heeft als hoofdpersonen mensen, die zowel ten goede alsook ten kwade ver boven de middelmaat uitstijgen. Het begin van de (filmische) handeling speelt in 1945 in de Haute Provence, waar een groep vrouwen bijeenkomt, van wie de oudste, Thérèse, 88 jaar is. Dan volgt een terugblik naar 1882, als deze Thérèse 25 jaar is. Samen met haar verloofde Firmin vlucht ze van het platteland om zich in Châtillon te vestigen. Daar komt ze in aanraking met een vrouw, met wie ze heel goed overweg kan: beiden zijn sterke zielen. Firmin is echter van dat gegeven niet zo gecharmeerd. . .
____________
Afbeeldingen
1. Voorplat van de Livre de Poche-editie 1971 van Les âmes fortes.
2. Scène uit de filmversie van Les âmes fortes.
3. Schrijver met pijp: Jean Giono.
4. Achterplat van de Livre de Poche-editie uit 1971.

Erich Kästners Großstadtsatire Fabian als speelfilm op het eerste Duitse net in de nacht van maandag

Veel cultuurprogramma's op één avond
Hoewel we op deze site en onze zustersites Tempel der Toonkunst en Tempel der Letteren reeds enkele aanbevelingen, alle op Arte-televisie — voor de avond van maandag 28 januari hebben gegeven, zowel in verband met een heel bijzondere documentaire over de populaire Bolero uit 1928 van Maurice Ravel, alsook over de 'zwijgende' film uit 1923 naar Oscar Wilde's enige succesvolle toneelwerk, Salome, en niet te vergeten het jubileum van de Franse actrice Jeanne Moreau op deze site, moeten we daar nog twee speelfilms aan toevoegen, welke beide op een andere zender te zien zullen zijn. In beide gevallen gaat het om verfilmde literatuur. De ene rolprent heeft betrekking op het boek Fabian van Erich Kästner, de andere betreft een boek van de Franse klassieke romancier Jean Giono, en daarover vindt u meer in een andere bijdrage op deze site.
Vlak voordat Salome haar climax èn hoogtepunt achter de rug heeft en zelf het loodje zal hebben gelegd als gevolg van haar uitzinnig provocerende, extreem misselijk makende, geilheid en meer nog als gevolg van de daaraan verbonden wensen — en als alles volgens plan verloopt, is het dan net even na één uur in de nacht op dinsdag —, is het starttijdstip gepland van de Duitse speelfilm die wij eveneens graag in uw aandacht willen aanbevelen, op de zender ARD/Das Erste, en wel om 00:50 uur.
Aangezien er echter op deze zondag verkiezingen zijn geweest in twee Duitse deelstaten, en één daarvan een patstelling heeft veroorzaakt, verwachten we eigenlijk dat de journaals en de actualiteitenrubrieken meer tijd nodig zullen hebben dan op gewone dagen, en dat er wellicht na de Tagesschau van 20:00 uur zelfs nog een korte extra uitzending, bij voorbeeld Brennpunkt, zal worden ingelast, en de door ons voorgestelde film 20 minuten tot een half uur later zal beginnen, hetgeen beteken dat de filmliefhebbers noch het einde van Salome, en evenmin het beginvan Fabian zullen moeten missen.

Boek van Erich Kästner
Ondanks het feit dat Erich Kästner (1899-1974) op 10 mei 1933 van een kleine afstand heeft toegekeken hoe het krankzinnige nazirapalje ook zijn boeken aan de vlammen toevertrouwde tijdens de rituele verbranding van zogenaamde ontaarde literatuur, hebben die boeken inhoudelijk dat bruin-zwarte dieptepunt uit de Europese geschiedenis overleefd, en zijn deze na de oorlog herdrukt. Er zijn in 1998 zelfs twee versies van zijn verzamelde werken uitgegeven: een gebonden editie en een in paperbacks van dtv.
Fabian — Die geschichte eines Moralisten is voor het eerst in 1931 verschenen. De handeling speelt zich ook in die periode af. Jakob Fabian is een werkloze — en als gevlg daarvan soms werkeloze — germanist, die door Berlijn zwerft en het leven aan een nadere bestudering onderwerpt. Daarbij wordt hij geconfronteerd met het verblijf in gemeubileerde kamers, bars en dames van zeker beroep en de daaraan onverbrekelijk verbonden, meestentijds vreugdeloze huizen van vreugde, de grote huichelachtigheid van veel mensen, en ook nog iets dat met het woord liefde wordt omschreven. Zijn wereld is ingestort doordat hij eerst zijn baan is kwijtgeraakt, vervolgens zijn vriendin en dan nog zijn beste vriend, die zelf een eind aan zijn leven heeft gemaakt.


Late verfilming
Vanzelfsprekend mede door de enorme cesuur die de tweede wereldoorlog heeft veroorzaakt, toonde de Duitse filmindustrie pas aan het einde van de jaren zestig belangstelling voor deze roman, doch alleen de oudere generatie van filmmakers. De jongeren waren nog druk bezig met navelstaren, en zo kwam het er toen niet van, omdat Kästner deze stof niet wilde toevertrouwen aan de oudere generatie.
In 1980 kwam er schot in de zaak. Regisseur Wolf Gremm (geboren in 1942) ontfermde zich over het boek en maakte er een 114 minuten durende film van. Bijzonderheden daarover zijn te vinden in het speciaal in het kader van de Kästner-herdenking van 1999, in december 1998 door dtv uitgegeven boek over Kästner en de film. Helaas is het bij de uitgever uitverkocht, maar is het hier en daar nog wel verkrijgbaar.
De rol van Fabian wordt gespeeld door Hans Peter Hallwachs, wiens verschijning in tal van toneel- en televisierollen ook menig kijker in de lage landen niet onbekend zal voorkomen: hij heeft niet alleen een gezicht dat je nimmer vergeet, hetzelfde geldt voor zijn aparte stem. De andere voornaamste rollen worden gespeeld door Hermann Lause en Sylvia Janisch. Ivan Desny speelt Fabians vader.
Het camerawerk is van Jürgen Wagner, de muziek werd geschreven door Charles Kalman, de decors zijn van Jan Schlubach, de 'Ausstattung' komt voor rekening van Rainer Schaper, en de kostuums zijn ontsproten aan de fantasie van Siegbert Kammerer.
____________
Afbeeldingen:
1. Voorplat van Kästners roman Fabian in de dtv-editie van 1998. Op de voorpagina is het doek van Raoul Dfy uit 1948 te zien: Atelier met torso (dtv 11006).
2. Voorplat van de dtv-biografie over Erich Kästner, in de reeks dtv portrait (dtv 13011).
3. Fabian (Hans Peter Hallwachs) tweede van rechts, helemaal vooraan (in regenjas met hoed) staat in de rij voor een stempel in verband met zijn werkloosheid.
4. Voorplat van het inmiddels uitverkochte dtv-boek over Erich Kästner en de film (dtv 12611). Op het voorplat links Erich Kästner, rechts Josef von Baky; in het midden Jutta en Isa Günther, tijdens de opnamen in 1950 voor de film Das doppelte Lottchen.

Jeanne Moreau (nu 80) schreef filmgeschiedenis

Jubileum
Met haar tachtig jaar is ze thans de grande dame van het Franse witte doek. Tientallen rollen heeft ze gedurende de laatste halve eeuw vertolkt, niet alleen in films die in het land van Marianne werden gerealiseerd, maar tevens in coproducties van twee of meer landen en in rolprenten van regisseurs, die haar voor de hoofdrol wensten. Spectaculaire aanbiedingen van Hollywood wees ze van de hand om meer in Europa te kunnen spelen.
Een bijzonder moment in de geschiedenis van de Franse film, alsmede in het leven van regisseur Louis Malle en zijn toenmalige 'wederhelft' Jeanne Moreau werd gerealiseerd in 1958 toen Malle Les Amants heeft verfilmd en haar vroeg (zeg maar gerust: eiste), helemaal op te gaan in de rol, voor welke hij haar als de ideale bezetting zag. Hij en de toeschouwers hebben het geweten. Ze heeft zich laten meesleuren tot in het orgasme toe, en daarna werd Louis Malle opnieuw gereduceerd tot de status van 'vrijgezel'. Zo'n twee jaar is ze gehuwd geweest met de Hollywood-regisseur William Friedkin, die de meeste faam heeft verworven met The Exorcist.
De laatste maanden is Jeanne moreau veelvuldig op Arte-televisie te zien geweest in enkele van haar rolprenten, zoals Ascenseur pour l'échafaud uit 1957, alsmede diverse malen in Jules en Jim van François Truffaut uit 1962, welke tevens, ook internationaal, haar meest succesvolle film is. Hierover heb ik op vrijdag 4 mei 2007 een uitgebreid artikel gepubliceerd op het cultuurweblog All art is quite useless. Zes jaar later maakte ze met Truffaud de film La mariée était en noir, die internationaal meer bekendheid geniet onder de Engelse titel The Bride Wore Black. Daarin treden verder Michel Bouquet en Jean Claude Brialy op. Arte zendt deze film maandag 28 januari 's avonds om 21:00 uur uit. [1]

Speciaal programma op Arte-televisie
Ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van Jeanne Moreau, op 23 januari, zendt Arte-televisie op zondag 27 januari aanstaande een speciaal programma over en met deze actrice uit. Haar aandeel is toegespitst op de vertoning van de film Journal d'une femme de chambre van Louis Bũnuel uit 1963, gebaseerd op het gelijknamige boek van Octave Mirbeau, uit 1900. In 1966 is het, in de vertaling en met een nawoord van Martin Ros verschenen bij De Arbeiderspers als Het dagboek van een kamermisje.
De rolprent is een Frans-Italiaanse coproductie — de grote Italiaanse naam die we onder de acteurs tegenkomen, is Michel Piccoli —, waarvoor het draaiboek werd gerealiseerd door de regisseur zelf, in samenwerking met de acteur Jean-Claude Carrière. Hoewel het boek in 1900 is geschreven, heeft de regisseur ervoor gekozen de handeling aan het eind van de jaren twintig te laten spelen.
De film heeft een lengte van 93 minuten en wordt vanaf 20:40 uur via Arte-televisie uitgezonden. Er volgen drie herhalingen: op maandag 4 februari, 's middags om 14:55 uur; in de nacht van vrijdag 8 op zaterdag 9 februari vanaf 00:45 uur; en dan nog op woensdag 13 februari, weer in de middaguren vanaf 14:55 uur.

Documentaire over Jeanne Moreau
Direct na de speelfilm komt Arte met een documentaire film over de gevierde actrice, die niet alleen de platgetreden paden volgt door de opsomming van wapenfeitente vermelden en te wijzen op alle zogenaamde bijzonderheden qua toestanden en gebeurtenissen, welke dikwijls niet verder komen dan journalistieke prietpraat, ook als deze wordt gekoppeld aan bewegende beelden. De documentaire over de levende legende Jeanne Moreau, die nu ruim vijftig jaar geleden voor het eerst op het witte doen verscheen, biedt ook heel persoonlijke momenten in haar nadrukkelijk door passie en gepassioneerdheid getekende leven.
Het is een anderhalf uur durende Franse film uit 2007 van Josee Dayan en André-Pierre Boutang, met de titel Jeanne M., Côté Cour, Côté Coeur, door de Duitse sectie van Arte voorgesteld als Jeanne Moreau — im Film und ganz privat.
Deze aansluitende documentatie wordt niet alleen zondag 27 januari, na het Dagboek van een kamermeisje vertoond, maar ook nog in twee herhalingen: in de nacht van woensdag 30 op donderdag 31 januari, vanaf 03:00 uur, en op 4 februari, 's ochtends vanaf 09:55 uur. Dat betekent: alleen komende zondag als combinatie-programma met de speelfilm, met direct daar achteraan de documentaire.
____________

[1] Het betreft een Frans-Italiaanse coproductie met Hitchcock-trekjes, hetgeen bij Truffaut niet zo verbazinwekkend is, aangezien hij een groot bewonderaar van de 'master of suspense' was. Deze film, die 105 minuten duurt, wordt éénmaal herhaald, in de nacht van woensdag 30 op donderdag 31 januari, vanaf 00:55 uur.
____________
Afbeeldingen
1. De jonge Jeanne Moreau in een filmrol.
2. Jeanne Moreau met Charles Denner in La mariée était en noir. (Foto: Arte France en MGM.)
3. Voorplat van de paperback met de Nederlandse vertaling uit 1966.
4. Scène uit de film Journal d'une femme de chambre.
5. François Truffaut (1932-1984). Met hem maakte Jeanne Moreau enkele films, zoals haar meest succesvolle: Jules et Jim.
6. Jeanne Moreau in een filmscène. (Foto van Arte France.)

Documentaire Berlin: Die Sinfonie der Großstadt donderdagavond op themakanaal Geschiedenis TV

Nare bijsmaak
De Duitser Walter Ruttmann (1887-1941) was niet alleen filmregisseur en scenarioschrijver, maar vervulde binnen het kader van de Duitse film nog tal van andere functies. Voor menigeen heeft zijn naam begrijpelijkerwijs een nare bijsmaak, doordat hij als scenarioschrijver heeft meegewerkt aan de extreem abjecte rolprent Triumph des Willens van Leni Riefenstahl — zo'n wezen dat alle kwalijks binnen het naziregime wel over het hoofd wilde zien om voor zichzelf een goede positie binnen het apparaat te creëren, en direct na de oorlog met succes heeft verdrongen en zichzelf als slachtoffer van het nazibewind heeft gepostuleerd. (Zie daartoe onze bijdrage Divadom en demonie, van maandag 16 juli 2007 op de zustersite Cultuurtempel.)


Experimentele documentaire
Wel heeft de man, samen met Alberto Cavalcanti, in 1927 de uiterst interessante, experimentele documentaire Berlin: Die Sinfonie einer Großstadt. Daarin wordt het leven in de hoofdstad van de Republiek van Weimar in de tweede helft van de jaren twintig getoond: vanaf de stille, lege straten vroeg in de ochtend, via de drukte overdag, tot met de uitgaanshectiek in de avond. Nergens anders in Europa was het culturele leven zo 'ausgeprägt' als in Berlijn: elke avond zaten de bioscopen vol en zo'n dertig muziektheaters tot de laatste plaats uitverkocht, en in het grootste hotel lagen op de leestafel zo'n 840 dagbladen. Zelfs in onze moderne cultuur- en communicatiewereld van het begin der eenentwintigste eeuw is dat een onvoorstelbare rijkdom.
In 2002 is opnieuw zo'n film gemaakt, deze keer door Thomas Schadt, met een duur van 77 minuten over dezelfde stad, die tevens de hoofdplaats van het Duitse rijk anno nu is. Alleen de titel wijkt minimaal af: de nieuwste film heet Berlin: Sinfonie einer Großstadt. Het zou een aardig gebeuren zijn, die beide films — die van Ruttmann duurt goed een uur — achter elkaar te vertonen. Geschiedenis TV laat de film na reeds enkele vertoningen eerder deze week, zien op vrijdag 18 januari, 's avonds tussen ongeveer 21:40 uur en 22:50 uur.
Direct aansluitend op deze Berlijn-film vertoont Geschiedenis TV een herhaling van de eerder deze week enkele malen uitgezonden film van Hans Keller over Nederland in de jaren twintig en dertig. Die film, met de foute èn foutieve titel De twintiger en dertiger jaren duurt drie uur en toont, aan de hand van bijzonder beeldmateriaal, het leven in ons eigen land tussen de beide grote oorlogen.

Het gebeurde op klaarlichte dag, naar Dürrenmatt, donderdagavond opnieuw op de Duitse televisie

De film van Nico Hofmann, Es geschah am hellichten Tag, uit 1996, met Barbara Rudnik, Heino Ferch en Joachim Król, zal donderdag 17 januari, in de avond tussen 21:00 uur en 23:00 uur opnieuw worden uitgezonden op de Duitse televisie, zij het deze keer via het regionale kanaal Nord Deutscher Rundfunk. Meer over deze film en het boek dat daaraan ten grondslag ligt, is te vinden in onze bijdrage van zaterdag 15 december 2007 in deze kolommen.
__________
Foto: Barbara Rudnik.

Een jonge Alain Delon in één van zijn eerste films, Le chemin des écoliers, tweemaal op TV5 Monde

Alain Delon
Het is inmiddels alweer meer dan een halve eeuw geleden dat de in 1935 geboren Franse acteur Alain Delon zijn eerste filmrol heeft gespeeld. Zo nu en dan wordt ten onrechte beweerd dat deze in Rocco i sui fratelli zou zijn, maar dat was al de zevende, in 1960, het jaar waarin hij ook de rol van Tom Ripley in Plein soleil, naar de roman The talented Mr. Ripley van Patricia Highsmith op zich had genomen. Als vijfde in de reeks van inmiddels zo'n negentig rollen speelde Alain Delon in 1959 een zeventienjarige scholier in Le chemin des écoliers van Michel Boisrond. Ook de drie andere hoofdrolspelers zijn grote tot zeer grote bekenden van het Franse witte doek, en daarna allengs ook van de thuisbioscoop geworden: Jean-Claude Brialy en Françoise Arnoul (geb. 1931), Lino Ventura (1919-1987), Bourvil (1917-1970). [1] De beide laatsten toch een generatie ouder dan de meer jeugdige spelers.

Het verhaal
Tijdens de Tweede Wereldoorlog en de bezetting van Frankrijk door de Duitsers krijgt een nog niet volwassen scholier, Antoine Michaud, een relatie met een gehuwde vrouw, wier echtgenoot echter krijgsgevangene van de Duitsers is. Zij dringt er bij haar jonge geliefde op aan dat hij wat gaat bijverdienen opdat ook zij het beter zal hebben, en de beste mogelijkheid daartoe bestaat op de zwarte markt. Antoine voldoet aan haar wens, en slaagt erin echter zonder dat zijn vader daarvan op de hoogte is en hij moet zich wel eens in bochten wringen om dat zo te houden. Hij smokkelt champagne uit het restaurant van zijn vriend Paul Tiercelin, een rol die door de toen ook nog relatief jonge Jean-Claude Brialy, die verleden jaar in mei, op 74-jarige leeftijd is overleden.
Het secenario van Pierre Bost en Jean Auranche is gebaseerd op de gelijknamige roman uit 1946 van Marcel Aymé (1902-1967).

Uitzendingen op TV5 Monde
De film wordt de komende dagen tweemaal gepresenteerd door TV5 Monde, de Franse televisiezender. De eerste uitzending is op donderdag 17 januari, tussen 21:00 uur en 22:30 uur; een herhaling zal — ijs en weder dienende, uiteraard — worden gerealiseerd op zondag 20 januari, om 23:30 uur.
_________
[1] Bourvil heet in werkelijkheid André Raimbourg.
_________
Afbeeldingen
1. Scène uit de film Le chemin des écoliers.
2. Voorzijde van de pocketeditie uit 1966 van het boek.
3. Achterzijde van de pocketeditie.