De grote glansrol van James Dean in East of Eden

James Dean in de rol van Cal Task uit de film die
zijn absolute doorbraak werd: East of Eden (1955).

Filmheld, filmlegende
Het is, niet alleen voor de fervente bewonderaars van de Amerikaanse filmacteur — in zijn geval is het terecht om te spreken van filmlegende — James Dean (1931-1955), moeilijk voorstelbaar dat de man wiens beeld op niet weinig netvliezen staat gegrift, ware hij nog in leven, inmiddels 80 jaar zou zijn.
Voor degenen die hem in herinnering hebben uit zijn drie hoofdrollen, zal het van belang zijn dat het eerste Nederlandstalige, Belgische televisienet op zondag 27 maart — in de middag, tussen 14:05 ur en 15:55 uur — de rolprent East of Eden uit 1955, geregisseerd oor Elia Kazan (1909-2003) zal worden uitgezonden. Hoe belangrijk zal mede afhankelijk zijn van de leeftijd die zij zelf hadden bij het indrinken van de prestaties; jongeren van toen hebben wellicht meer affiniteit met Rebel without a cause, van Jim Stark, uit hetzelfde jaar. Eveneens uit 1955 stamt Giant van Jet Rink.

Naar de roman van John Steinbeck
De rol die James Dean heeft vertolkt — want hier is sprake van meer dan alleen spelen —, is die van de jonge, gekwelde want onbegrepen Cal Task, die het zwarte schaap van de familie is.
De rol van deze protagonist was en blijkt nog altijd op het lijf — en de ziel van James Dean te zijn geschreven.
Het zou de rol van zijn leven worden, mede doordat hij nog in hetzelfde jaar zou overlijden na een ongeval als gevolg van verkeersonveilig gedrag.

Regisseur Elia Kazan. Foto uit 1967,
genomen door James Kavallines.

De film is gebaseerd op de gelijknamige roman uit 1952 — die zijn oorsprong vindt in het bijbelboek Genesis, met name in het gedeelte over Kaïn en Abel — van John Steinbeck (1902-1968), die in 1962 werd onderscheiden met de Nobelprijs voor Literatuur.
Naast James Dean, de icoon van het Amerikaanse silver screen,  acteren Julie Harris, Raymond Massey en Richard Davalos, de laatste in de rol van broer Aron.
Het verhaal speelt zich af in de VS, tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Das Vaterspiel — thriller met Ulrich Tukur

Omvangrijke roman als basis

Arte-televisie biedt de geïnteresseerden in het thema speelfilm een interessante rolprent naar een omvangrijke roman van Josef Haslinger (*1955) [1], die niet alleen over drie generaties in drie verschillende families in de twintigste eeuw bericht, maar tegelijkertijd over de breder geschakeerde aspecten van de bloedige geschiedenis van die periode. 

Mimi, de jonge femme fatale in de thriller
Das Vaterspiel van Michael Glawogger.

Het gaat daarbij echter om diverse, onverbrekelijk met elkaar verbonden aspecten van de tijd in kwestie:nazi's, joden en (al dan niet verlate) handlangers. Dat bidt voldoende elementen voor een thrillerachtig verhaal, waaraan een extra dimensie wordt verleend doordat één van de protagonisten in het verhaal een computerspel heeft ontworpen dat een deelnemer in de gelegenheid stelt zijn vader te vermoorden — het tot in detail tot technocratische perversiteit gedegenereerde Oedipus-complex met daarin één der oudste (al dan niet bewuste) wensen van het mannelijke wezen in de loop der geschiedenis.

Regisseur en scenarist
De Oostenrijkse regisseur Michael Glawogger (*1959) heeft zelf het scenario voor de film geschreven aan de hand van bovengenoemd boek van zijn landsman Haslinger. Voor de belangrijkste rollen heeft hij gebruik gemaakt van de kwlaiteiten van Ulrich Tukur (*1957), Sabine Timoteo, Helmut Köpping, Christian Tramitz en Franziska Weisz. Het camerawerk is van Attila Boa.

Regisseur en scenarist van de rolprent
Das Vaterspiel, Michael Glawogger.

Arte-televisie zendt deze film uit tussen 23:40 uur op maandag 14 maart en 01:30 uur in de nacht op dinsdag 15 maart. De rolprent wordt vertoond op het beeldformaat 16:9, en is voorzien van sterefonisch geluid. Arte heeft vooralsnog geen herhalingen geprogrammeerd.
Deze film is een bijdrage van Arte France en de Duitse regionale zender WDR.
De film is een Oostenrijks-Duits-Frans-Ierse coproductie.
__________
[1] Zie tevens onze bijdrage op de zustersite Tempel der Letteren van maandag 14 maart 2010 over het boek Das Vaterspiel en de auteur Josef Haslinger.

The Apartment van Billy Wilder op België Eén

Klassieker met grote namen
Ondanks de leeftijd van alweer een halve eeuw, worden er ook nu nog vijf sterren toegekend aan de speelfilm The Apartment uit 1960 van Billy Wilder (1906-2002); de rolprent kreeg en passant ook nog het predikaat magistrale klassieker.
Als kind reeds had ik een behoorlijke afschuw van het wezen Shirley MacLaine (geboren 1934), die — zeker in retrospectief — in die tijd nog een gekwadrateerde heilige was vergeleken bij het bitsig-~dominante, kolachtige secreet dat de laatste decennia haar aanwezigheid en onwezen kenmerkt, en dat dan ook nog eens veel te weinig, of geheel geen, tegenspel krijgt als ze tijdens interviews de meest onbedaarlijke gekte tentoonspreidt: Er zijn op aarde thans zoveel mensen doordat de gestorvenen van al die andere planeten op aarde reïncarneren: daar is geen humanistische psychiatrie tegen opgewassen; Och, heb meelij, Jet! Voor zoveel krankzinnigheid graag een appartement, maar wel heel erg apart, opdat ze niet die onzekere mensen aansteekt, die alleen maar een beetje nerveus zijn.

Naast de genoemde juffrouw, maar dan die van 1960, komen we grootheden as Fred MacMurray (1908-1991) en Jack Lemmon tegen (1925-2001).

Synopsis
Een kantoorklerk genaamd Baxter stelt met enige regelmaat zijn appartement ter beschikking aan de chefs van zijn kantoor, opdat die zich daar met de meisjes van plezier kunnen amuseren. Billy Wilder laat in die rolprent zien dat het kan verkeren, en precies dat is een der grote verdiensten van dit Hollywood-product: niet, zoals men zou verwachten, de overspeligen met hun korte uren-duifjes worden vooropgesteld, maar juist de ietwat onnozele hals, die bij thuiskomst.
De film wordt uitgezonden door het eerste Nederlandstalige, Belgische televisienet EEN, op zondag27 februari, tussen 14:05 uur en 16:05 uur.

Tweemaal Aimée & Jaguar op Arte-televisie

Regisseur Max Färberböck heeft de ware geschiedenis van de Joodse vrouw Félice en de arsche Lilly verfilmd. Die twee leerden elkaar tijdens de Tweede Wereldoorlog kennen en raakten verzeild in een intieme relatie, ondanks de nazi-terreur die om hem heen woekerde.
Het boek dat Erica Fischer daarover heeft geschreven, heeft na publicatie reeds een en ander losgemaakt; niet alleen bij degenen die Duitsland en wat daar gebeurde, veroordelen vanuit de situatie van heden — meer dan een halve eeuw nadat het gebeuren zich afspeelde, en tevens bijna zo lang nadat het nazi-regime ogenschijnlijk aan het einde van zijn brulboeigekte was geraakt.
De speelfilm dateert van 1999 en is tot op heden reeds diverse malen via tal van televisiezenders — ook buiten het Duitse taalgebied — voorgesteld. Op maandag 14 februari komt Arte-televisie met de herhaling van deze rolprent. Uitzending is tussen 20:15 uur en 22:15uur. Een herhaling zal door Arte de ether ingestuurd worden op dinsdag 15 februari, tussen 14:45 uur en 16:50 uur.
U ziet onder meer Maria Schrader, Juliane Köhler en Johanna Wokalek.

Nieuwe verfilming van The first men in then moon

dvd-doos van de film.

In het achter ons liggende jaar werd de roman The first men in the moon uit 1901, van Herbert George Wells (1866-1946) opnieuw verfilmd. Deze Britse science fiction-productie van Damon Thomas wordt door de Britse televisiezender BBC Four uitgezonden in de nacht van zaterdag 5 op zondag 6 februari tussen 00:25 uur en 01:55 uur; deze rolprent heeft dus een wel heel klassieke lengte van negentig minuten.
In deze film zien we Rory Kinnear; Mark Gatiss, die tevens verantwoordelijk is voor het scenario; en Alex Riddell.

Twee Arte-programma's over Roman Polanski

Roman Polanski in 2004 met
een Crystal Globe.

Portret van regisseur
Arte-televisie presenteert op 31 januari twee programma's over de van oorsprong Pools-Franse regisseur Roman Polanski (geboren 1933). Als eerste wordt een portret uitgezonden dat tot stand gekomen is aan de hand van een gesprek dat in 2006 met Polanski werd gevoerd met Pierre-André Boutang.
Dit portret — een Fins-Franse coproductie uit 2006 — wordt door Arte voorgesteld op mandag 31 januari tussen 22:35 uur en 23:30 uur, onder de Duitse titel Polanski über Polanski. Een herhaling  wordt niet binnen afzienbare tijd gerealiseerd.

Verfilming van Tess of d'Ubervilles
In de op het portret — tussen 23:30 uur en 00:25 uur — aansluitende documentaire komt onder de titel Es war einmal de aflevering Tess aan de orde, over Polanski's verfilming van de roman Tess of d' Ubervilles uit 1891 van de Britse letterkundige Thomas Hardy (1840-1928). Deze bijdrage van Daniel Ablin en Serge July, voor Arte France, stamt eveneens uit 2006.

BBC Two vertoont John Carney's speelfilm Once

De Ierse speelfilm Once uit 2006, geregisseerd door John Carney (geboren 1972) had het voorrecht dat de zogenaamde soundtrack werd onderscheiden met een Oscar. In die muziek worden de onuitgesproken gevoelens van de personages uitgedrukt, met de bedoeling deze over te dragen.

De Ier Glen Hansard samen met de Tsejchische Markéta Inglová, hier
in de platenwinkel Cool Discs in het Noord-Ierse Derry in april 2006.

Het uitzonderlijke ervan is dat de beide hoofdrolspelers — de Ier Glen Hansard (geboren 1970) en de Tsjechische Markéta Inglová (geboren 1988), die beiden dubutanten zijn — de folksongs zelf hebben gecomponeerd. Inmiddels wordt die muziek alom hoog geprezen.
Als je een Ierse straatmuzikant bent die zwaar te lijden heeft onder de gevolgen van liefdesperikelen, mar vrij plotseling een Tsjechische pianiste tegen het lijf loopt, dan ligt het voor de hand dat die twee samen het besluit vatten een plaatje op te nemen. Zo gebeurt het althans in de low-budget rolprent van John Carney, vanzelfsprekend met alle daarbij behorende parafernalia, en — zo schrijven kenners ervan — daarin nu juist schuilt de charme van de film. Opgwonden seks ofovertrokken praatgedeelten zullen de kijkers niet tegenkomen, maar wel scènes die uit het ware leven stammen.
In een andere voorname rol kunt u Hugh Walsh nog tegenkomen in deze speelfilm welke in de nacht van zondag 30 op maandag 31 januari zal worden uitgezonden door BBC Two-tv.