Sense and sensibility op BBC 1 televisie

Hedenavond zendt de BBC het eerste deel uit van de drama-versie van Jane Austens roman Sense and sensibility (1811). Het is weer een van die klassieke kostuumdrama's, die de BBC voor heel veel geld realiseert, en die vervolgens door tal van televisiestations ter wereld worden overgenomen.
Het eerste deel van een uitgebreider artikel daarover kunt u vinden op onze zustersite Tempel der Letteren.

Operafilm 'Samson en Dalila' van Omrop Fryslan, dinsdagavond laat te zien via Nederland 2

Verfilmde opera
In de nacht van dinsdag 1 januari op woensdag, de tweede dag van het jaar 2008, zendt Omrop Fryslân een recentelijk verfilmde productie uit van Opera Spanga: het muziekdrama Samson en Dalia, uit 1877, van Camille Saint-Saëns. Meer informatie over deze speciale uitvoering, alsmede achtergronden over het muziekdrama zijn te vinden in een uitgebreid artikel op de zustersite Tempel der Toonkunst.
__________
Op de foto: een scène uit Samson en Dalila door Opera Spanga in het 'Verona van Friesland', Weststellingwerf.

Der Mann im Strom, naar Siegfried Lenz, op vrijdag 4 januari als televisiefilm via de ARD/Duitsland 1

Roman-verfilming
Vrijdag, 4 januari, is 23:30 uur 's avonds, als aanvangstijdstip gepland voor de, als televisiefilm aangekondigde, omzetting in beelden van de roman van Siegfried Lenz (1926), die in 1957 voor het eerst is uitgekomen. Deze verfilming, met een lengte van anderhalf uur, van Lenz' thema — een 55 jaar oude bergingsinspecteur in de Hamburgse haven ziet zich genoodzaakt zijn uiterlijk en zijn papieren aan te passen, waardoor hij als redelijk jongere man weer als duiker aan de slag zou kunnen — is in 2006 gerealiseerd door Nikolaus Stein von Kamienski voor het eerste Duitse televisienet ARD/Das Erste, en werd eerder reeds uitgezonden op 15 maart 2006. Dat thema is in de halve eeuw volgend op de verschijningsdatum van het boek steeds actueler geworden, ook buiten de beroepen die als eerste een kerngezond, jong lichaam vereisen.

Jan Fedder als Hinrichs
De rol van de middelbare Hinrichs — die wel degelijk enige last van ouderdomskwalen begint te vertonen, oorsuizen en druk in de hartstreek, doch deze niet tot zijn bewustzijnsniveau wil laten doordringen, evenmin als de beklemming die hij ondergaat in diepere wateren — wordt gespeeld door de zelf 52 jaar oude Jan Fedder, die vele (vooral Noord-)Duitsers kennen als de politieman met grote mond en klein hartje, in de serie Großstadtrevier, en als plattelandsman in de Neues aus Büttenwarder. Hoewel hij in die laatstgenoemde rollen wel eens wat opgelegd pandoer presenteert, is zijn inleving in de figuur van Hinrichs uit Siegfried Lenz' roman, en de omzetting daarvan, zeer geloofwaardig en van een weldadige ingetogenheid.
Naast Jan Fedder — die in het werkelijke leven vegetariër is, zo'n 50 sigaretten per dag rookt, en zich daarnaast onder meer bekommert om kinderen met aids — spelen Lea Draeger en Moritz Grove.
Deze roman van Siegfried Lenz is in 1958 reeds verfilmd, toen door Eugen York, met de zo populaire Hans Albers. Ook die film duurde anderhalf uur.
__________
NB: Meer over Siegfried Lenz en zijn werk is in de tweede of derde week van deze maand op de zustersite Tempel der Letteren te vinden.
____________
Afbeeldingen
1. Omslag van de eerste pocket-editie uit 1963 (toen dtv 102; thans dtv 19124) van Siegfried Lenz' roman. Hier met het gehele omslagonwerp van de recentelijk gestorven, Zwitserse illustrator Celestino Piatti. Zie daartoe de beschrijving van de afbeeldingen in het verjaardagsartikel over de schrijfster Angelika Schrobsdorff in Tempel der Letteren.
2. Jan Fedder als Hinrichs in de film Der Mann im Strom.

Vier filmklassiekers uit de periode van 1936 tot en met 1967, zaterdag op diverse televisiestations

Het lijkt wel of de diverse zenders het hebben afgesproken: een dag van de filmklassieker, maar het is toch aardig wat waarschijnlijker dat het met de tijd van het jaar te maken heeft.
Zaterdag 29 december, tot diep in de nacht op zondag de 30ste, worden er maar liefst vier filmklassiekers uitgezonden, en gelukkig allemaal op zenders, die niet met nasynchronisatie komen aanzetten.

Chaplins Modern Times op Nederland 2
Het begint om half drie in de middag op Nederland 2 met Modern Times uit 1936 van en met Charles Chaplin (1889-1977). Deze film duurt anderhalf uur. Het is een inmiddels klassiek verhaal — en een klassieke film — over de steeds voortschrijdende industrialisering in de twintigste eeuw, met alle machtsverhoudingen tussen werkgevers en werknemers en de daaraan gekoppelde elementen, die heden ten dage in een enorme uitvergroting via camera's veel meer registereren dan alleen de handel en wandel van het personeel in een bedrijf. De bekendste en ongetwijfeld meest voorgestelde scène uit die film in de vorm van een (al dan niet grote) foto is het moment waarop Chaplin als sleutelende onderhoudsarbeider tussen de raderen van een grote machine bekneld dreigt te raken. Kan de voorstelling van de feitelijke werksituatie en de daaraan onverbrekelijk verbonden structuren — niet alleen de op meer en meer macht beluste werkgever, maar tevens die van het machinepark; iets dat we vandaag de dag in extreme uitvergroting meer en meer ondergaan — nog representatiever worden uitgebeeld?
Naast Chaplin spelen Paulette Goddard (1910-1990; heette in werkelijkheid Marion Pauline Levy) en Stanley J. Sanford (1894-1961), die al eerder met Chaplin had gewerkt.

Canvas zendt Casablanca uit
Het tweede Nederlandstalige Belgische televisienet Canvas zendt eveneens een klassieker uit, waarvan de laatste zin tot de categorie gevleugelde woorden is gaan behoren: Casablanca uit 1942, van Michael Curtis. Met Citizen Kane van Orson Welles strijdt deze film (passief) om de kwalificatie "beste film aller tijden", een zinloos gebeuren: beide films zullen nog lang tot de categorie "beste van het witte doek" blijven behoren. Casablanca werd onthaald op drie Oscars. Gezien de omstandigheden waaronder de rolprent werd gerealiseerd, verwachtte helemaal niemand dat deze een succes zou kunnen worden. Naast Humphrey Bogart (1899-1957) spelen Ingrid Bergman (1915-1982) en Paul Henreid (1908-1992).

Klassieker van ander kaliber
Een klassieker van geheel andere structuur en uitwerking is The Graduate uit 1967, van Mike Nichols. Dustin Hoffman, Anne Bancroft (1931-2005), Katherine Ross en Murray Hamilton (1923-1986) spelen daarin de vier voornaamste personages. Deze rolprent werd al snel een cultfilm, omdat deze zich inhoudelijk afzette tegen de toen heersende moraal van grote delen van mensen, de ouders moesten verbeelden, maar daar — in het kader van hun zware frustraties, niet in de laatste plaats op seksueel gebied — heel ernstig faalden. Dustin Hoffman bracht het met deze film tot de status van internationale ster. Hij wist de onervarenheid van een jongeman, die als een blok valt voor de charmes van een 'oudere' vrouw goed over te brengen, en hele volksstammen konden zich heel gemakkelijk met de sitautie, en het daaraan gekoppelde verlangen van intimiteit met een rijper wezen, identificeren. De muziek is bij velen over de hele wereld blijven hangen in het repertoire van de in die dagen zeer populaire duo (Paul) Simon and (Art) Garfunkel.
De film duurt een uur en drie kwartier en wordt tegenwoordig geschikt geacht voor kijkers vanaf zes jaar. Eigenlijk is het al zaterdag als de film begint, maar in de programmering staat deze op vrijdag. Het begintijdstip is gepland om 00:20 uur, en als einde staat 01:50 uur; dat is niet de lengte van 105 minuten die in de gegevens van de filmografie staat.

Philip Marlowe Private Eye
Sedert Edward Dmytryk (1908-1999) in 1944 de Amerikaanse rolprent Murder, my sweet uitbracht, is het hoofdpersonage daarvan, de privé-detective Philip Marlowe, uit de boeken van thriller-schrijver Raymond Chandler (1888-1959) door diverse beroemde filmacteurs voor het voetlicht gebracht. In deze rolprent naar Chandlers verhaal Farewell, my lovely heeft de tot dan toe smartlappenzanger Dick Powell (1904-1963) het tot Holywood-acteur weten te brengen, een carrière-onslag die groter niet had kunnen zijn, gezien de successen die zouden volgen. Later zou hij nog een eigen show krijgen met internationale vermaardheid. De rolprent in kwestie wordt ook wel geafficheerd als de eerste 'film noir'.
Zoals dat in de vervolgens als 'hard-boiled' gekarakteriseerde verhalen van Chandler, en dienovereenkomstig in de verfilmingen daarvan nu eenmaal gebeurt, gaat het altijd weer om een mysterie met veel geweld en aantrekkelijke vrouwen. Verder blinkt Dmytryks vertolking van Chandlers roman uit door een als 'hallucinogeen' omschreven scène, die zijn weerga niet kende totdat Alfred Hitchcock zich meer en meer in Hollywood ging profileren.
BBC 2 Television zendt deze film uit in de nacht van zaterdag 29 op zondag 30 december, tussen 03:05 uur en 04:45 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Filmposter voor Modern Times.
2. Paulette Goddard.
3. Paul Henreid en Humphrey Bogart in Casablanca.
4. Dustin Hoffman en Anne Bancroft in flagranti.
5. Filmposter voor The Graduate.
6. Bovenste helft van de Penguin-paperback-versie (in de groene Crime-serie) van Raymond Chandlers boek Farewell, my lovely, dat ten grondslag heeft gelegen aan de film Murder, my sweet.
7. Regissseur Edward Dmytryk.

Nogmaals Buster Keaton, thans in 'The General'

Zwijgende speelfilm (1927)
Het Nederlandstalige, Belgische tweede televisienet, Canvas, zendt op de Oudejaarsdag, 31 december, in de avonduren — tussen 21:50 uur en 23:10 uur — de zwijgende film The General van en met Buster Keaton [1] uit. In deze Amerikaanse productie uit 1927 spelen, naast "de man die nooit lachte", tevens Marion Mack en Glenn Cavender. Naast Buster Keaton treedt Clyde Bruckman (1894-1955) als tweede regisseur aan de dag. Hij heeft eveneens meegeschreven aan het draaiboek, een adaptatie van het oorspronkelijke verhaal door Al Boasberg (1892-1937).

The General staat op plaats 140 van de 250 beste films en haalde een gemiddelde waardering van 8,3 bij een kleine 13.000 stemmen. Eén kijker stuurde het volgende commentaar in: "The Greatest Comedy Ever Made." Deze rolprent is tevens gekwalificeerd als Oorlogsfilm, Komedie en ook nog als Romance. Op 5 februari 1927 werd deze in de Verenigde Staten uitgebracht.
__________
[1] Zie ook onze bijdrage van dinsdag 25 december, op dit filmweblog over Buster Keatons slapstick The Blacksmith.

Buster Keatons slapstick 'The Blacksmith' op Arte

Woensdagochtend tussen 09:30 uur en 10:00 uur kunt u op Arte-televisie kijken naar de slapstickThe Blacksmith — De Hoefsmid — uit 1922 van en met Buster Keaton. Co-regisseur is Malcolm St. Clair. Deze beide heren hebben samen tevens het draaiboek geschreven. De film, die op 21 juli 1922 voor het eerst werd vertoond, valt in de categorie Silent Movies met intertitles — tussentitels in witte letters op een zwarte ondergrond. De film heeft een lengte van 25 minuten, en werd geproduceerd door Joseph M. Schenck. Voor de cinematografie tekende Elgin Lessley.
Drie rollen telt de prent: de smid wordt vertolkt door Joe Roberts, Buster Keaton — die in werkelijkheid de voornamen Joseph Frank droeg — is de assistent van de smid, en de vrouw met het paard krijgt, bij elke vertoning opnieuw, gestalte in Virginia Fox.

Richard Strauss' opera 'Der Rosenkavalier' als zwijgende film in gerestaureerde versie op Arte

Bijzonder project
Op maandag 24 december om 23:35 uur, tot in de nacht op dinsdag om 01:30 uur, presenteert het Duits-Franse cultuurnet Arte een heel bijzondere, en eenmalige, uitvoering van de opera Der Rosenkavalier, en wel als zwijgende film, een Oostenrijkse productie uit 1925 van de in Breslau geboren regisseur Robert Wiene (1881-1938). Het draaiboek werd gerealiseerd door de regisseur zelf, in samenwerking met de librettist van de opera, Huo von Hofmannsthal en Ludwig Nerz. De film werd voor het eerst vertoond, ondersteund door de muziek van de componist, die voor de gelegenheid zelf als dirigent optrad, in de Dresdener Semper Oper. Tachtig jaar later, toen de film vakkundig was gerestaureerd door het Filmarchiv Austria, in nuwe samenwerking met de Semper Oper en het Zweite Deutsche Fernsehen, werd de film op 6 sepember, opnieuw in dat operagebouw gedraaid. De Süddeutsche Zeitung sprak van een "unverhoffte Sensation". Lange tijd was de film slechts bij hoge uitzondering te zien.
Het camerawerk is van Hans Adroschin, Ludiwg Schaschek en Hans Theyer. Robert Wiene was ook de producent van de film.

Ervaring
Regisseur Wiene had, toen hij zich met de thematiek van der Rosenkavalier voor het celuloid ging bezighouden, al bekendheid verworven met zijn eerste film uit 1919 — uitgekomen in 1920 — The Cabinet of Dr. Caligari, die in bepaalde kringen nog altijd veel faam geniet. Drie jaar later verraste hij met Raskolnikow, naar de beroemde roman Misdaad en straf uit 1866 van Fjodor Michajlovitsj Dostojevski (1821-1881). Tussen 1919 en zijn sterfjaar produceerde Robert Wiene tien films. Hij was tevens scenarist. De beide genoemde films hebben een blijvende invloed uitgeoefend op de Duitse cinema anno toen.
Der Rosenkavalier (1910) was het derde samenwerkingsproject van de dichter/librettist Hugo von Hofmannsthal (1874-1929) en de componist Richard Strauss (1864-1949). Het werd meteen hun meest succesvolle opera. Deze wass op 26 januari 1911 te Dresden in pemière gegaan in het Königliche Opernhaus.
In de film worden de vier belangrijkste rollen vertolkt door Michael Bohnen (1887-1965) als Bron Ochs auf Lerchenau; Huguette Duflos (1887-1982) als Gräfin Maria Theresia von Werdenberg, 'Die Marschallin'; Paul Hartmann (1889-1977) als Der Marschall en Jaque Catelain (1897-1965) als Octavian. In verdere rollen treden op Elly Felicie Berger als Sophie, Friedrich Feher als Valaacchi, en Carmen Cartellieri als Annina.
____________
Afbeeldingen
1. De Marschallin in de filmversie van Der Rosenkavalier.
2. Acteur Michael Bohnen, die door het fenomeen film dermate gefascineerd was dat hij in dezelfde periode een eigen maatschappij voor zwijgened film heeft opgericht.