Deze week nog twee Hitchcock-thrillers op BBC 2

Spanning van anno toen
Na de twee speelfilms van the master of suspense, Alfred Hitchcock, die maandagochtend op BBC Two onmiddellijk achter elkaar werden uitgezonden — Suspicion en Notorious —, komen er deze week nog twee van zijn klassiekers bij. Eerst op woensdag 31 december, ook nu laat in de ochtend: van 11:20 uur tot 13:05 uur. Dan wordt het psychologische drama Spellbound uit 1945 uitgezonden. Deze rolprent is in breedbeeld opgenomen. De hoofdrollen worden vertolkt door twee Hollywood-sterren welke in die dagen tot de top behoorden: Ingrid Bergman (1915-1982) en Gregory Peck (1916-2003).
Op vrijdag 2 juanuari 2009, in de middag — tussen 14:15 en 15:55 uur — is die fameuze Hitch opnieuw aan de beurt op BBC Two met The wrong man — een film in breedbeeld uit 1956. Ook in dit geval mogen we gerust spreken van een sterbezetting: Henry Fonda (1905-1982), naast Vera Miles (geboren 1929) — die kort daarna opnieuw in een Hitchcock-film op het witte doek zou verschijnen: Psycho. De derde echte Hollywood-man uit die tijd is Anthony Quayle (1913-1989).
____________
Afbeeldingen
1. Regisseur Alfred Hitchcock.
2. Hitchcock-actrice Vera Miles, hier in The wrong man.

Lift naar het schavot —20 december op CANVAS

Actueel gebleven thema
Hoewel de film L'ascenseur pour l'échafaud inmiddels een halve eeuw de ronde doet in bioscopen en andere filmhuizen, in filmmusea en via televisiezenders, heeft deze, een halve eeuw na ontstaan, althans qua thematiek, nog helemaal niets aan actualiteit ingeboet.
De tweede Nederlandstalige, Belgische zendgemachtigde Canvas presenteert deze Franse psychologische thriller 's avonds laat op zaterdag 20 december aan het einde van het reguliere programma vanaf 23:35 uur tot 01:05 uur in de nacht op zondag.
Aan de kleding, de interieurs en aan het verkeer valt te zien uit welke tijd de film stamt, maar de moord op een mededinger in de liefde is zo oud als er interactie tussen de verschillende geslachten bestaat. Maurice Ronet — die in de film de minnaar Julien Tavernier speelt en hoopt dat zijn ingrijpen in het leven van de echtgenoot van zijn geliefde Florence Carala, subliem uitgebeeld door Jeanne Moreau, als zelfmoord zal worden ingeschat — raakt echter in de problemen doordat de elektriciteit in het bewuste gebouw wordt uitgeschakeld en hij in de lift blijft steken, en de gemaakte afspraak met zijn geliefde — in het pre-mobieltjes tijdperk — niet kan nakomen, waardoor het drama zich pas goed kan ontwikkelen. Zijn geparkeerde auto wordt door twee joyrijdende knapen ingepikt en minnares Florence dwaalt als gevolg daarvan, onwetend van wat er aan de hand is, door het nachtelijke Parijs.
Met deze film is regisseur Louis Malle (1932-1995) vooruitgelopen op de nouvelle vague, waaraan hij dikwijls werd gekoppeld, maar waartoe hij nimmer heeft behoord. Niet alleen de intrige vormt een dominant aspect in deze film, ook de intrigerende persoonlijkheid van de in die tijd dertigjarige Jeanne Moreau is op het netvlies van zo menig filmliefhebber blijven hangen, en dat betekende haar internationale doorbraak.
De enerverende, hier en daar obsederende muziek van Miles Davis werd bij de beelden geïmproviseerd. Die formidabele klanken zijn al even onsterfelijk als actrice Jeanne Moreau.
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van een LP met de muziek van Miles Davis.
2. Regisseur Louis Malle.

Michelangelo Antonio's La Notte, mijlpaal in de filmgeschiedenis, heden en morgen te zien op Arte

Tweemaal binnen een dag
Heden, maandag 28 juli, 's avonds vanaf 21:00 uur, en ook morgen, dinsdag 29 juli, dan 's middags vanaf 14:55 uur, zal de Duits-Franse cultuurzender Arte-televisie, de Italiaanse rolprent La Notte, van Michelangelo Antonioni (1912-2007) — een bijzondere mijpaal in de speelfilmgeschiedenis, die in 1961 werd uitgebracht. Hoewel de film inmiddels al weer bijna een halve eeuw oud is, heeft de thematiek ervan aan actualiteit totaal niets ingeboet. De belangrijkste rollen worden gespeeld door, de Franse (toen ook al) topactrice Jeanne Moreau (geb. 1928) en Marcello Mastroianni (1924-1996), de Italiaanse Monica Vitti (geb. 1931) en de Duitse acteur en regisseur Bernhard Wicki (1919-2000).
Het verhaal behelst, zoals dat het geval is met zoveel geschiedenissen in woorden en/of beelden, een man/vrouw-relatie. Lidia en Giovanni hebben elkaar eigenlijk niets meer te zeggen, en daarom gaat elk van hen een 'eigen weg' tijdens het weekeinde dat ze in Milaan doorbrengen, aangezien Giovanni op een ontvangtst bij zijn uitgever doorbrengt. Lidia zwerft door de stad en is op zoek naar sporen van haar verloren tijd. Op een tweede feestelijk bedoelde bijeenkomst bij een grootindustrieel gaat Lidia opnieuw haar eigen gang. Pas als ze tegen de ochtend in kennis worden gesteld van het overlijden van een gemeenschappelijke vriend, komt het in de vroege ochtenduren in het park van een villa tot een confrontatie tussen de beide echtelieden. Het geheel speelt zich af binnen 24 uur.
Meer over de film is te lezen op de website van Arte met programma-info.
Hoewel zulks niet expliciet wordt vermeld, moet worden gevreesd dat we in onze regio's genoegen zullen moeten nemen met de Duitse versie. Deze verdenking wordt ingegeven door het feit dat programmabladen de film aankondigen als Die Nacht met tussen haken de oorsprokelijke, Franse titel. Dat is bijna altijd een teken aan de wand. Hoewel de zender Arte veelvuldig tweetalige versies uitzendt, die men zelf via de daarvoor bestemde knop op afstandsbediening kan kiezen, blijft het schandaal van de verminking door middel van nasynchronisatie welig verder tieren. Een zender die zich als cultuurinstituut presenteert, mag zulks niet handhaven.
____________
Afbeeldingen
1. Regisseur Michelangelo Antonioni.
2. Voorzijde van de dvd-versie van de film La Notte, met Jeanne Moreau en Marcello Mastroianni.

Vier filmklassiekers uit de periode van 1936 tot en met 1967, zaterdag op diverse televisiestations

Het lijkt wel of de diverse zenders het hebben afgesproken: een dag van de filmklassieker, maar het is toch aardig wat waarschijnlijker dat het met de tijd van het jaar te maken heeft.
Zaterdag 29 december, tot diep in de nacht op zondag de 30ste, worden er maar liefst vier filmklassiekers uitgezonden, en gelukkig allemaal op zenders, die niet met nasynchronisatie komen aanzetten.

Chaplins Modern Times op Nederland 2
Het begint om half drie in de middag op Nederland 2 met Modern Times uit 1936 van en met Charles Chaplin (1889-1977). Deze film duurt anderhalf uur. Het is een inmiddels klassiek verhaal — en een klassieke film — over de steeds voortschrijdende industrialisering in de twintigste eeuw, met alle machtsverhoudingen tussen werkgevers en werknemers en de daaraan gekoppelde elementen, die heden ten dage in een enorme uitvergroting via camera's veel meer registereren dan alleen de handel en wandel van het personeel in een bedrijf. De bekendste en ongetwijfeld meest voorgestelde scène uit die film in de vorm van een (al dan niet grote) foto is het moment waarop Chaplin als sleutelende onderhoudsarbeider tussen de raderen van een grote machine bekneld dreigt te raken. Kan de voorstelling van de feitelijke werksituatie en de daaraan onverbrekelijk verbonden structuren — niet alleen de op meer en meer macht beluste werkgever, maar tevens die van het machinepark; iets dat we vandaag de dag in extreme uitvergroting meer en meer ondergaan — nog representatiever worden uitgebeeld?
Naast Chaplin spelen Paulette Goddard (1910-1990; heette in werkelijkheid Marion Pauline Levy) en Stanley J. Sanford (1894-1961), die al eerder met Chaplin had gewerkt.

Canvas zendt Casablanca uit
Het tweede Nederlandstalige Belgische televisienet Canvas zendt eveneens een klassieker uit, waarvan de laatste zin tot de categorie gevleugelde woorden is gaan behoren: Casablanca uit 1942, van Michael Curtis. Met Citizen Kane van Orson Welles strijdt deze film (passief) om de kwalificatie "beste film aller tijden", een zinloos gebeuren: beide films zullen nog lang tot de categorie "beste van het witte doek" blijven behoren. Casablanca werd onthaald op drie Oscars. Gezien de omstandigheden waaronder de rolprent werd gerealiseerd, verwachtte helemaal niemand dat deze een succes zou kunnen worden. Naast Humphrey Bogart (1899-1957) spelen Ingrid Bergman (1915-1982) en Paul Henreid (1908-1992).

Klassieker van ander kaliber
Een klassieker van geheel andere structuur en uitwerking is The Graduate uit 1967, van Mike Nichols. Dustin Hoffman, Anne Bancroft (1931-2005), Katherine Ross en Murray Hamilton (1923-1986) spelen daarin de vier voornaamste personages. Deze rolprent werd al snel een cultfilm, omdat deze zich inhoudelijk afzette tegen de toen heersende moraal van grote delen van mensen, de ouders moesten verbeelden, maar daar — in het kader van hun zware frustraties, niet in de laatste plaats op seksueel gebied — heel ernstig faalden. Dustin Hoffman bracht het met deze film tot de status van internationale ster. Hij wist de onervarenheid van een jongeman, die als een blok valt voor de charmes van een 'oudere' vrouw goed over te brengen, en hele volksstammen konden zich heel gemakkelijk met de sitautie, en het daaraan gekoppelde verlangen van intimiteit met een rijper wezen, identificeren. De muziek is bij velen over de hele wereld blijven hangen in het repertoire van de in die dagen zeer populaire duo (Paul) Simon and (Art) Garfunkel.
De film duurt een uur en drie kwartier en wordt tegenwoordig geschikt geacht voor kijkers vanaf zes jaar. Eigenlijk is het al zaterdag als de film begint, maar in de programmering staat deze op vrijdag. Het begintijdstip is gepland om 00:20 uur, en als einde staat 01:50 uur; dat is niet de lengte van 105 minuten die in de gegevens van de filmografie staat.

Philip Marlowe Private Eye
Sedert Edward Dmytryk (1908-1999) in 1944 de Amerikaanse rolprent Murder, my sweet uitbracht, is het hoofdpersonage daarvan, de privé-detective Philip Marlowe, uit de boeken van thriller-schrijver Raymond Chandler (1888-1959) door diverse beroemde filmacteurs voor het voetlicht gebracht. In deze rolprent naar Chandlers verhaal Farewell, my lovely heeft de tot dan toe smartlappenzanger Dick Powell (1904-1963) het tot Holywood-acteur weten te brengen, een carrière-onslag die groter niet had kunnen zijn, gezien de successen die zouden volgen. Later zou hij nog een eigen show krijgen met internationale vermaardheid. De rolprent in kwestie wordt ook wel geafficheerd als de eerste 'film noir'.
Zoals dat in de vervolgens als 'hard-boiled' gekarakteriseerde verhalen van Chandler, en dienovereenkomstig in de verfilmingen daarvan nu eenmaal gebeurt, gaat het altijd weer om een mysterie met veel geweld en aantrekkelijke vrouwen. Verder blinkt Dmytryks vertolking van Chandlers roman uit door een als 'hallucinogeen' omschreven scène, die zijn weerga niet kende totdat Alfred Hitchcock zich meer en meer in Hollywood ging profileren.
BBC 2 Television zendt deze film uit in de nacht van zaterdag 29 op zondag 30 december, tussen 03:05 uur en 04:45 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Filmposter voor Modern Times.
2. Paulette Goddard.
3. Paul Henreid en Humphrey Bogart in Casablanca.
4. Dustin Hoffman en Anne Bancroft in flagranti.
5. Filmposter voor The Graduate.
6. Bovenste helft van de Penguin-paperback-versie (in de groene Crime-serie) van Raymond Chandlers boek Farewell, my lovely, dat ten grondslag heeft gelegen aan de film Murder, my sweet.
7. Regissseur Edward Dmytryk.