The magic box uit 1951 zondag op België EEN

Biopic als matinee
Op zondag 6 december, 's middags tussen 14:05 uur en 15:50 uur vertoont de Nederlandstalige, Belgische zender EEN de speelfilm The magic box uit 1951, van John Boulting (1913-1985) over het leven van de Britse portretfotograaf, cinematograaf en veelzijdige uitvinder William Friese Greene (1855-1921), die tot op de dag van vandaag zelden wordt genoemd in de hoedanigheid waar hij rechtens aanspraak op kan maken: de eerste ware cinematograaf te zijn, met toegekend patent en al, in plaats van Edison en de gebroeders Lumière.

Een uitgebreider artikel over het wel en wee van de man in kwestie, alsmede de totstandkoming, dertig jaar na zijn overlijden van de biografische speelfilm, is te vinden op de Nederlandse fin de siècle website All art is quite useless.

Gérard Philippe samen met Michèle Morgan in René Clairs Les grandes manoeuvres uit 1955

Eenmalig op Arte-televisie

In het middagprogramma van woensdag 2 december heeft Arte-televisie — tussen 14:45 uur en 16:30 uur — de speelfilm Les grandes manoeuvres uit 1955 gepland. Het is een Frans-Italiaanse coproductie, geregisseerd door René Clair [1] die tevens het draaiboek schreef. De hoofdrollen worden vertolkt door Gérard Philippe (1922-1959), Michèle Morgan [2]; Brigitte Bardot komt in een bijrol voor het voetlicht. Robert Lefebvre (1907-1989) verzorgde het camerawerk en de muziek is afkomstig uit de pen van Georges Van Parys (1902-1971).

Kort voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 sluit de Franse luitenant Armand de la Verne, een onverbeterlijke rokkenjager, een weddenschap met andere soldaten dat hij om het even welke vrouw zal weten te veroveren nog voordat de zomermanoeuvres van start gaan.

In Eastmancolor

Marie-Louise is een elegante verschijning, van beroep hoedenmaakster; zij is — vanzelfsprekend, ben je geneigd te zeggen — niet op de hoogte van de weddenschap, en zij valt als een blok voor de zo nadrukkelijk van zichzelf overtuigende charmeur. Maar dan gebeurt het onverwachte en onbedoelde: de grote verleider wordt verliefd op haar. De grote lievelingen van het Franse filmdoek halverwege de vorige eeuw trakteren de kijker op een romantisch filmverhaal dat in de studio is opgenomen en alle kenmerken van een Clair-productie vertoont. De rolprent wordt omschreven als een mengeling van komedie en tragedie. Het camerawerk in Eastmancolor, van Robert Lefebvre is allerwegen geroemd vanwege de enorme dynamiek en fraaie brede shots. De film is onderscheiden met de Prix Louis Delluc.

__________

[1] Zijn burgerlijke naam was René-Lucien Chomette; hij leefde van 11 november 1898 tot 15 maart 1981.

[2] Volgens de burgerlijke stand heet zij Simone Roussel; zij werd op 29 februari 1920 geboren.

Ken Russells film The Rainbow op BBC 2-televisie

In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober — tussen 02:10 uur zomertijd!, en 03:00 uur wintertijd! — staat op het programma van BBC 2 Television de speelfilm The Rainbow uit 1989, geregisseerd door de niet onomstreden Engelse regisseur met een geheel eigen aanpak van de te verfilmen, literaire stof, Ken Russell. Het betreft de 'bewerking' van de gelijknamige roman van de over de gehele globe beroemde — en eveneens beruchte — romancier, essayist, polemist, dramaschrijver en dichter David Herbert Lawrence (1885-1930). Het boek stamt uit 1915 en geeft — onder meer — een beeld van de opvattingen, die de auteur huldigde met betrekking tot "de vrije liefde", meteen ook in praktijk gebracht door zijn relatie vanaf 1912, met de echtgenote van één van Lawrence's hoogleraren aan de Nottingham Universiteit.
Een uitgebreider artikel hierover is te vinden op de fin de siècle website All art is quite useless van Rond1900.nl.
__________
Afbeelding: Regisseur Ken Russell in 2008.

NB — Het gedicht PIANO van David Herbert Lawrence is vanaf heden te vinden op de website van het Nederlandse muziektijdschrift Mens en melodie.

Rudolf Jugerts Effi Briest-verfilming op Duitsland 1

Vijf verfilmingen in zeventig jaar
In de nacht van dinsdag 29 op woensdag 30 september wordt één van de diverse Duitse verfilmingen van de roman Effi Briest vertoond op het eerste Duitse publieke televisienet ARD/Das Erste, tussen 00:20 uur en 02:00 uur. De hoofdrollen in deze rolprent met de titel Rosen im Herbst uit 1955, geregisseerd door Rudolf Jugert (1907-1979), zijn toevertrouwd aan Ruth Leuwerik (*1924), Bernard Wicki (1919-2000) alsmede Paul Hartmann (1889-1977), Carl Raddatz (1912-2004) en Lil Dagover (1897-1980). Het draaiboek werd gerealiseerd door Horst Budjuhn naar de genoemde roman uit 1895 van Theodor Fontane (1819-1898), de muziek werd gecomponeerd door Franz Grothe (1908-1982), die in de tweede helft van de jaren twintig in de vorige eeuw bekendheid verwierf door de liederen die hij speciaal componeerde voor Richard Tauber.
Rosen im Herbst was de tweede Duitse verfilming van Fontane's roman. Kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog had Gustaf Gründgens (1899-1963) het boek ook al in zwart/wit-beelden vertaald met als titel Der Schritt vom Wege; die film kwam in april 1939 uit. Voor het draaiboek was Georg C. Klaren (1900-1962) verantwoordelijk. De hoofdrol werd toebedeeld aan Marianne Hoppe (1909-2002), die vanaf 1936 tot 1946 als huwelijkspartner van Gründgens fungeerde.

Televisiespel
In 1970 realiseerde Wolfgang Luderer (1924-1995) op een eigen draaiboek een televisiespel met dezelfde titel als het boek. Angelika Domröse (*1941) speelde voor die gelegenheid de rol van Effi. Kort daarna speelde ze in Unterm Birnbaum, naar de gelijknamige roman uit 1885 van, alweer Theodor Fontane.


Laatste versies
Vier jaar daarna kwam Rainer Werner Fassbinder (1945-1982) met zijn versie, op een eigen draaiboek, van Fontane's beste van zijn romans. De complete titel van de film — misschien wel de langste filmtitel aller tijden — luidt Effi Briest oder: Viele, die eine Ahnung haben von ihren Möglichkeiten und Bedürfnissen und dennoch das herrschende System in ihrem Kopf akzeptieren durch ihre Taten und es somit festigen und durchaus bestätigen. De hoofdrol daarin werd vertolkt door Hanna Schygulla (*1943).
Pas meer dan drie decennia lag later — begin dit jaar — kwam er weer een verfilmde versie van Effi Briest in de bisocopen, deze keer geregisseerd door Hermine Huntgeburth (*1957). Haar Effi werd Julia Jentsch (*1978). Het draaiboek voor deze laatste Effi Briest werd geschreven door Volker Einrauch.

Het boek
Als boek is Effi Briest voor het eerst in 1896 te Berlijn uitgegeven door F. Fontane & Co. Voordien was het in de jaren 1894-95 in afleveringen in een tijdschrift verschenen.
In 1997 is een tekstgetrouwe heruitgave op basis van die eerste druk uitgekomen in de reeks Bibliothek der Erstausgaben van Deutscher Taschenbuch Verlag (nr. 2628; prijs € 9,—).
Deze roman is, in ieder geval twee keer, in het Nederlands vertaald: de eerste keer omstreeks 1908 door J.P Wesselink-van Rossum als Het huwelijk van Eefke Briëst, verschenen in De Meulenhoff-Editie, een Algemeene Bibliotheek, uitgegeven door J.M. Meulenhoff te Amsterdan. Die titel leidde soms tot misverstanden; een enkeling meende dat het daarbij ging om een boek met de titel Het huwelijk, geschreven door Eefke Briëst.
Bijna zeventig jaar later iser een nieuwe Nederlandse vertaling gerealiseerd door Pé Hawinkels, waarbij de Duitse titel gewoon werd overgenomen.
____________
Afbeeldingen
1. Portret van Theodor Fontane.
2. Voorzijde van het stofomslag van de Nederlandse editie uit 1908.
3. Voorplat van de dtv-paperback, zoals die onder redactie van Joseph Kiermeier-Debre in 1997 voor het eerst is uitgekomen. De vijfde oplage werd verspreid vanaf juni 2004.

Buñuels speelfilm Belle de Jour op Nederland 2

"Trois ans ont passé. Séverine et Pierre vinvent sur une petite plage très douce. Mais depuis que Séverine a parlé, elle n'a plus entendu la voix de Pierre."
Met die woorden heeft de Franse schrijver Joseph Kessel (1898-1979), op 20 februari 1928 te Davos, de laatste hand gelegd aan zijn roman Belle de Jour. Nog in hetzelfde jaar werd het boek door Gallimard in de reeks van de Nouvelle Revue Française uitgegeven. Bijna veertig jaar later heeft de Spaanse regisseur Luis Buñuel (1900-1983) er een erotisch drama met sterk surrealistische elementen van gemaakt door zelf de adaptatie van de roman ter hand te nemen, in samenwerking met Jean-Claude Carrière (*1931). De film is uitgekomen in 1967, met in de hoofdrollen Catherine Deneuve (*1943) en Jean Sorel (*1934). Ook andere grootheden van het witte doek heeft Buuel voor deze rolprent weten te contracteren: Geneviève Page (*1930), Michel Piccoli (*1925) en Pierre Clémenti (1942-1999).
De film van Luis Buñuel is te zien vroeg in de nacht van zaterdag 22 augustus op zondag 23 augustus, tussen 00:55 uur en 02:40 uur, bij de VPRO op Nederland 2. Het is een Frans-Italiaanse coproductie.
____________
Afbeeldingen
1. De Franse Romancier Joseph Kessel.
2. De Spaanse regisseur Luis Buñuel.

François Truffauts Jules et Jim weer op Canvas-tv

Met Jeanne Moreau
Op zaterdag 15 augustus, vanaf 23:20 uur, tot in de nacht op zondag 16 augustus ongeveer 01:05 uur — zal het tweede Nederlandstalige, Belgische televisienet CANVAS de speelfilm Jules et Jim, in 1962 geregisseerd door François Truffaut (1932-1984) opnieuw uitzenden. Dat zal ongewtijfeld zijn in het kader van een reeks herhalingen van Franse speelfilms, waarin Jeanne Moreau een hoofdrol vervulde, zoals we dat de afgelopen zaterdagen — zij het toen met films van Louis Malle — hebben kunnen beleven.
Een uitgebreid artikel over deze film en het boek waarop de rolprent is gebaseerd, kunt u vinden op het Nederlandse fin de siècle cultuurweblog All art is quite ueseless van Rond1900.nl.
__________
Foto: RegisseurFrançois Truffaut.

Hippo: doelloos zwerven door de straten van Parijs

Grauwsluiers
Hoewel hij nog maar dertig jaar oud is, heeft de door Parijs dolende Hippo geen levensdoel. Zijn leven verloopt niet bepaald gemakkelijk, en dat kan een oorzaak zijn voor de lethargie die hem in de greep heeft, maar een wisselwerking tussen de beide fenomenen, welke elkaar in stand houden, is evenmin uitgesloten. Hippo leeft in de jaren tachtig en ziet geen echte toekomst: de grote visies van de mensheid zijn ineengestort en mede daardoor heeft de man het gevoel dat de wereld totaal onverschillig is geworden en zonder enige vorm van mededogen. Maar de wereld bestaat uit mensen en zo komt het dat hij zelf ook al niet zo veel van die tweebenige wezens in en bij zijn directe omgeving duldt, want dat zou teveel beroering kunnen veroorzaken in de wereld die hij voor zichzelf heeft geschapen. Twee vrienden heeft hij: Halpern en zijn jongere broer Xavier, die zich bezighoudt door met drugs dealen op school. Dan kent hij nog ene Francine, die als loslopend teefje nu eindelijk wel eens vaste grond onder de voeten wil voelen.
Hippo, de oppikker en uitvreter, moet het ook nog eens doen met een wrak op vier wielen, en dat leidt er mede toe dat hij veelal te voet onderweg is. Kortom, ambitie is ver te zoeken. Maar dan komt hij in aanraking met een zelfbewuste studente en tolk genaamd Nathalie, die zijn volstrekte tegenpool is: doelbewust en direct handelend optredend. Hoewel Hippo op slag verliefd op haar wordt, behandelt ze hem aanvankelijk als de parasitaire zwerver die hij is, doch langzamerhand valt ze voor de charmante kanten van deze man. Of ze echter in staat zal blijken om op termijn enige kleur in het grauwe bestaan van deze cynische straatslijper aan te brengen, zal moeten blijken.

Trefzekere hand
Twee decennia geleden leverde Franse filmer Eric Rochant (*1961) met Un monde sans pitié zijn eerste meesterstuk af. Een uitermate respectabele prestatie. Rochant, die niet alleen de filmacademie had bezocht maar eveneens filosofie had gestudeerd, schreef zelf het scenario. Suggesties daarvoor zijn hem aangereikt door Arnaud Desplechin. Daarin komen puntige en de kijker in goede zin prikkelende dialogen voor, die het de kijker gemakkelijker maken zich in te leven in een personage dat eventueel heel ver van het eigen wezen af staat.
De drie hoofdrollen worden vertolkt door Hippolyte Girardot, Mireille Perrier en Yvan Attal.
De film wordt, in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9, in de nacht van vrijdag 7 op zaterdag 8 augustus, tussen 01.10 uur en 02:35 uur via Arte-televisie uitgezonden. Dezelfde zender heeft een herhaling gepland voor maandag 10 augustus, 's middags vanaf 15:15 uur.
____________
Afbeeldingen:
1. Poster voor de speelfilm Un monde sans pitié van Eric Rochant.
2. De Franse filmacteur Hippolyte Girardot (*1955).