De meest inspirerende speelfilm aller tijden

Frank Capra
Het eerste, Nederlandstalige, Belgische televisienet Eén presenteert op zondag 11 december ─ 's middags tussen 14:05 uur en 16:20 uur de speelfilm It's a Wonderful Life, die in 2006 door het American Film Institute werd uitgeroepen tot de meest inspirerende film aller tijden.
Deze rolprent uit 1946 van Frank Capra (1897-1991) werd echter alom een flop in de bioscopen, hoewel televisie toen nog geen concurrent van betekenis kon vormen. Sedert deze film echter bijna elk jaar op of omstreeks kerstmis op de beeldbuis te zien is, kunnen we spreken van een enorm succes.

Regisseur Frank Capra tussen de apparatuur. Foto uit 1943.

Frank Capra genoot bekendheid, onder meer door films als Lost Horizon (1937), die de laatste tijd ook weer hier en daar door een televisiezender wordt gepresenteerd, en Arsenic and Old Lace (1944). Voordat hij It's a Wonderful Life maakte, had hij vanaf 1926 reeds tientallen speelfilms gerealiseerd; veertien daarvan staan in een lijst van Films van Niveau. Na 'de film van vandaag' waren het er in vijftien jaar nog twee van belang, waarvan de laatste, Pocketfull of Miracles in 1961 is uitgekomen. De regisseur leefde vervolgens nog drie decennia. Door kenners wordt gezegd dat zijn naoorlogse films, met uitzondering van It's a Wonderful Life, niet meer het niveau van zijn vroegere producties kon bereiken.

James Stewart in 1948.

It's a Wonderful Life
James Stewart (1908-1997), een van de veelzijdigste acteurs van het witte doek en met twee benen verankerd in 'Hollywood', bereikte, evenals regisseur Capra, de leeftijd der sterken. Hij heeft in zijn carrière de meest uiteenlopende rollen vertolkt, van cowboy tot en met generaal.
In It's a Wonderful Life speelt hij een ondernemer, die ten prooi is gevallen aan de wanhoop.
Hij krijgt een engel als geleide, waardoor hij in staat wordt gesteld om te zien wat er van zijn
lieflijke dorp terecht zou zijn gekomen als hij niet had bestaan en zijn functie niet had kunnen vervullen.
Filmcritici zien It's a Wonderful Life eveneens als behorend tot de hoogste categorie.

Niet te missen: The insider van Michael Mann

Inmiddels is het, in ieder geval in ons land, enigszins weggeëbd, maar ongeveer een decennium geleden was het onderdeel tabak uit de sfeer der stimulantia een heet hangrijzer in de media. Tal van processen zijn gevoerd in de zogeheten beschaafde wereld, inclusief Nederland, over de gevaren die het gebruik van tabak met zich meebrengen en de verantwoordelijkheid die fabrikanten van dat middel op zich laden, of zij nu wel, zoals is gesuggereerd, tot wel zeventig verschillende, verslaafd makende stoffen toevoegen of dit niet, dan wel 'slechts' gedeeltelijk, doen. Soms was er binnen de gehele procedure sprake van een persoon die als klokkenluider een rol van betekenis speelde.

Regisseur Michael Mann

Dat laatste is eveneens het geval in de speelfilm The insider uit 1999, geregisseerd door Michael Mann (geb. 1943), bekend van een inhoudelijk middelmatige, maar qua idee, regie en uitvoering zeer goede, televisieserie genaamd Miami Vice, uit de jaren tachtig van de vorige eeuw. De hoofdrollen in The insider, een rolprent die inmiddels de status van een quasi documentaire heeft gekregen.
Het verhaal is gebaseerd op de nogal precaire avonturen van een klokkenluider in de Amerikaanse tabaksindustrie: de voormalige tabakswetenschapper Jeffrey Wigand, een tamelijk kleurloze figuur die onder druk echter helemaal opbloeit. Die rol wordt gespeeld door Russell Crowe (geb. 1964); zijn tegenspeler is Al Pacino (geb. 1940) ─ als Lowell Bergman van het alom beroemde nieuwsprogramma 60 Minutes ─ en die twee zorgen er samen voor dat gedurende tweeënhalf uur de boog nadrukkelijk gespannen blijft. Vandaar: even nadrukkelijk aanbevolen.
Aanvankelijk zou de film als titel 60 Minutes mee krijgen, maar dat is veranderd in The insider. Het erin uitgebeelde verhaal is weliswaar authentiek, maar hier en daar is er sprake van met nadruk gedramatiseerde momenten.
De rolprent wordt vertoond door de Vara via de televisiezender Nederland 3, tussen 22:40 uur en 01:15 uur in de nacht op vrijdag 8 juli.

Zes films met Jack Nicholson in drie weekeinden

 

Acteur Jack Nicholson in maart
2010 tijdens de Hollywood Walk
of Fame van Dennis Hopper

Zes avonden
Jack Nicholson, geboren in 1937, geldt als één van de meest vooraanstaandce acteurs van het witte doek. Allereerst in Hollywood en daarmee verspreid over de gehele aardbol. Ten gevolge van die populaireit zal menigeen, in tal van landen ter wereld, in positieve spanning verkeren als zij of hij kan uitzien naar een nieuwe rolprent met de geliefde protagonist. Maar ook oudere producties worden heel vaak met vreugde tegemoet gezien, want dan is er in veel gevallen blijdschap in verband met de herkenning.
De Nederlandse televisie biedt gedurende de komende drie weekeinden driemaal twee speelfilms met Jack Nicholson, steeds op de vrijdag- en de zaterdagavond.

Easy Rider
De eerste film in de reeks wordt op vrijdag 1 juli via Nederland 2 aangeboden; daarbij gaat het om Easy Rider, een VS-productie uit 1969 van Dennis Hopper (1936-2010), die zelf eveneens een rol in de film speelt. Verder komen we Peter Fonda en Karen Black tegen.
Easy Rider is heel snel een klassieker geworden, niet alleen door de vorm en inhoud, alsmede door vanwege het feit dat er sprake was van een zogeheten low budget.
Een cultfilm werd deze rolprent doordat de geest van de jaren zestig erin is verankerd. Bijna een halve eeuw later doen sommige elementen ietwat gedateerd aan.
Voor Jack Nicholson betekende deze rol in Easy Rider een doorbraak; tot dan toe leidde hij een bestaan als B-acteur.
Easy Rider wordt op Nederland 2 uitgezonden vanaf 23:25 uur op vrijdagavond tot 01:00 uur in de nacht op zaterdag 2 juli.

The Children's Hour van Willy Wyler via Belgë EEN

Een doorbraak naar openheid
Tot november 1968 bestond er in Hollywood een productiecode Sex perversion is forbidden. Alleen al de suggestie van homoseksualiteit zorgde op tal van niveaus binnen Hollywood voor paniek. Maar dat gold eveneens voor het fenomeen bevalling en geslachtsziekten. Door dergelijke nonsens werd de vrijheid van regisseurs enorm ingeperkt.
William Wyler (1902-1981), Academy Award-winnaar, zag dat als een uitdaging en durfde het in 1961 aan het toneelstuk The Children's Hour, uit 1934, van Lillian Helman (1905-1981) te verfilmen. Daarin wordt een lerares verliefd op een collega van dezelfde kunne.
We zien Audrey Hepburn (1929-1993), Shirley MacLaine (geb. 1934), James Garner (geb, 1928) en Victoria Cartwright (geb. 1949). Waarschijnlijk was mevrouw MacLaine in die dagen nog niet uit de werkelijkheid weggegrepen door een conglomeraat van waanideeën over het bewoond zijn van andere planeten, welker bewoners na hun dood op aarde worden gereïncarneerd. In ieder geval heeft deze rolprent haar tot wereldfaam verholpen.
Uitzending van deze rolprent wordt gerealiseerd door het eerste Nederlandstalige, Belgische televisienet EEN, op zondag 12 juni, tussen 14:05 uur en 15:50 uur.

Een avond en nacht met Orson Welles op BBC Four

Speelfilm Citizen Kane
Het als mysterydrama omschreven verhaal in bewegende beelden, bekend onder de titel Citizen Kane wordt als laatste programma-onderdeel van BBC Four, op dinsdag 3 mei uitgezonden. De rolprent is voorzien tussen 22:00 uur en middernacht onze tijd.

Acteur/regisseur Orson Welles
had  wel gevoel voor dramatiek.

Deze film van en met Orson Welles (1915-1985) stamt uit 1941. De tweede zeer bekende naam, waarvan we de persoon die er bij hoort, en die we op de beeldbuis zullen tegenkomen als we (weer eens) gaan kijken, is Agnes Moorehead (1900-1974). Verder treden onder anderen op Joseph Cotten (1905-1994), Dorothy Comingore (1913-1971).

Tweemaal over Orson Welles
Om middernacht wordt het Orson Welles-programma voortgezet met een documentaire over de tijd die deze acteur/regisseur in Europa heeft doorgebracht. Deze docu duurt tot 01:00 uur in de nacht op woensdag 4 mei. In aansluiting daarop wordt, tussen 01:00 uur en 02:50 uur een tweedelig portret van de man uitgezonden, onder de titel The Orson Welles Story, in het programma Arena.

Grote sterren stralen niet echt in The human stain

Naar roman van Philip Roth
In de nacht van woensdag 14 op donderdag 15 oktober presenteert de Britse televisiezender BBC 1 de speelfilm The human stain — een Duits, Frans, Amerikaanse coproductie van regisseur Robert Benton (geboren 1932), die al bijna vier decennia films regiseert. Diens meest bekende speelfilms zijn zonder twijfel Kramer vs Kramer (1979), waarvoor de regisseur en de scriptschrijver met een Oscar werden beloond, en Twilight (1998).

Anthony Hopkins

In 2003 leverde Benton The human stain af, een drama naar het gelijknamige boek uit 2000 [1] van Philip Roth (geb. 1933), één van de beste en meest invloedrijke auteurs in de Verenigde Staten. 

Het veelal als goede roman omschreven boek is volgens — in ieder geval een deel van de filmkritiek — met de huidige sterbezetting niet bepaald op de juiste wijze ingevuld. We komen Anthony Hopkins, Nicole Kidman, Ed Harris en Gary Sinise erin tegen.
__________
[1] Het boek is vertaald als De menselijke smet, door Else Hoog, die decennia geleden ook al Portnoy's complaint had vertaald. Daarover vertelde ze in een interview dat ze flink wat mensen had gevraagd naar (semi-)pornografische terminologie, die wij Nederlanders, zeker in het openbaar, iets minder paraat hadden dan vereist was voor de vertaling van genoemd boek, dat eveneens is verfilmd, evenals Goodbye Columbus.

De trilogie American Pastorale (1997), I Married a Communist en The Human Stain (2000) vormen samen een biografie van het naoorlogse Amerika, beginnend bij de Vietnam-oorlog tot en met het schandaal Bill Clinton/Monica Lewinsky.