Het is inmiddels alweer bijna een hele eeuw geleden dat de eerste Nederlandse zwijgende films — welke tot voor enkele decennia werden gekwalificeerd als stomme film — werden gerealiseerd, en één daarvan zal op dinsdag 22 juni door het digitale televisiekanaal Geschiedenis 24 worden uitgezonden. De rolprent draagt de titel Het geheim van Delft, en deze is in 1917 gereedgekomen en uitgebracht op 20 februari van dat jaar.
Thema van de film is het recept voor het vervaardigen van Delfts blauw porselein; dat recept is verloren gegaan. Hoewel de titel van de film de stad Delft impliceert, is deze voornamelijk opgenomen in Haarlem. Voor regie, script en productie is Maurits Binger (1868-1923) verantwoordelijk.
De film zal worden uitgezonden tussen 22:51 uur en middernacht. Zoals men dat in geval van heel veel programmaonderdelen welke door genoemd digitaal televisiekanaal worden gepresenteerd, mag verwachten, zal die film ongetwijfeld nog diverse malen worden getoond; daarvoor zijn voldoende kaders te bedenken. In ieder geval kunnen degenen, die de film op dinsdagavond om enigerlei reden niet kunnen zien, de schade inhalen op de avond van woensdag 25 juni, tussen 18:51 uur en 20:01 uur.
__________
Afbeelding: Filmmaker Maurits Binger.
Klassieker
Het Franstalige televisiekanaal TV5 presenteert op donderdag 10 juni — 's avonds tussen 21:00 uur en 23:00 uur — de grote klassieke Franse speelfilm La grande illusion uit 1937 van regisseur Jean Renoir (1894-1979), zoon van de grote impressionistische schilder Auguste Renoir (1841-1919). Daarin komen we enige vooraanstaande namen van het witte doek tegen, zoals Jean Gabin (1904-1976), Pierre Fresnay (1897-1975) en de Duitse acteur/regisseur Erich von Stroheim (1885-1957), en Dita Parlo.
Het verhaal
Gedurende de Eerste Wereldoorlog, in 1917, overkomt het drie, qua persoonlijkheid zeer uiteenlopende, Franse militairen, dat ze van het ene krijgsgevangenenkamp naar het andere worden overgebracht. In die periode creëren dezen een legende met betrekking tot een reeks ontsnappingspogingen. Dat is een overlevingsstrategie in een periode van ongelooflijk barbaarse toestanden en gebeurtenissen.
La grande illusion is een speelfilm die de kwalificatie humanistisch meesterwerk heeft gekregen. Jean Renoir heeft zelf het scenario geschreven, in samenwerking met Charles Spaak (1903-1975), dat in goede zin bol staat van de fijngevoeligheden, naast een reeks rake observaties en het nodige sarcasme. Dat laatste zal ongetwijfeld een gevolg zijn van de situatie in de tijd waarin het gebeuren zich afspeelt.
Bijzonderheden
In allerlei beoordelingen heeft La grande illusion de hoogste lof gekregen; de hoogste onderscheiding is daarbij de vaststelling dat deze rolprent een volstrekt tijdloos document humain is. In de vertoning door TV 5 wordt de film Nederlands ondertiteld. Een herhaling zal op dezelfde zender worden gepresenteerd op zondag 13 juni, vanaf 23:55 uur tot in de nacht op maandag 14 juni om 01:50 uur.
____________
Afbeeldingen
1. dvd-doos van La grande illusion.
2. Scène uit de film La grande illusion, met Jean Gabin en Dita Parlo.
Patricia Highsmith
.jpg)
In 1987 heeft Claude Chabrol (*1930) — die onder meer bekendheid geniet door zijn misdaadthrillers welke op Hitchcock zijn geënt — een Frans-Italiaanse coproductie afgeleverd onder de titel Le cri du hibou, eveneens naar de roman The Cry of the Owl van Patricia Highsmith, welke een kwart eeuw voor het uitkomen van de film was gepubliceerd.
Het verhaal
Chabrol heeft het verhaal overgeheveld van Amerika naar een plattelandsgebied in Frankrijk. Daarkrijgt een zekere Robert een relatie met een vrouw die hij daaraan voorafgaand langdurig heeft bespied. De respectieve partners van de twee overspeligen blijven niet werkeloos toezien, maar verzinnen een duivels plan. Gewoonlijk is Chabrol de regisseur bij uitstek die zich uiterst terughoudend opstelt, waardoor overigens wel een intense spanning veroorzakende sfeer wordt opgeroepen. In Le cri du hibou lijkt het wel, althans aan de oppervlakte, dat de regisseur in volstrekte lethargie is vervallen. Daar staat echter onmiddellijk tegenover dat hij de ontwikkeling van de karakters heel markant heeft weergegeven. Dat laatste is overigens geheel in overeenstemming met de manier van werken van Patricia Highsmith, die meer dan eens heeft verklaard dat ze zelf heel erg benieuwd is naar de ontwikkeling van de protagonisten in het verhaal. Het is, vanzelfsprekend, de verdienste van cameraman Jean Rabier dat de zinderende spanning tot uitdrukking is gekomen.
.jpg)
De rolprent
In de film spelen Christophe Malavoy (*1952), die de rol van Robert vertolkt; Mathilde May (*1965), die de jonge vrouw uitbeeldt; voort Virginie Thévenet (1957) en Jean-Pierre Kalfon (*1938). De film — met muziek van Matthieu Chabrol —wordt, op het beeldformaat 16:9, door de Duits-Franse cultuurzender Arte-televisie uitgezonden op maandag 7 juni, tussen 20:15 uur en 21:55 uur. Herhalingen door dezelfde zendgemachtigde kunnen worden tegemoet gezien op 17 juni, in de nacht vanaf 00:35 uur, en op 21 juni, 's nachts vanaf 03:00 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Schrijfster Patricia Highsmith op een persfoto uit 1966.
2. Scène uit Le cri du hibou. (Foto © ARD/Degeto.)
De op 1 november 2009 — op de Nederlandse website All art is quite useless van Rond1900.nl, over de cultuurvan het fin de siècle — behandelde nieuwste verfilming van het boek Sea Wolf uit 1904 van Jack London — een Canadees-Duitse coproductie uit 2009 — zal deze vrijdag en in de volgende week door het eerste Nederlandstalige televisienet van België — Eén — worden uitgezonden. Het eerste deel zal te zien zijn tussen 21:50 uur en 23:20 uur.
Een artikel over die schrijver is eveneens op die site te vinden: het is gepubliceerd op 18 januari 2007. Saillant detail: het is de tot op dit moment omvangrijkste bijdrage van dit elektronische tijdschrift.
Naar roman van Max Pam
Max is drieënvijftig jaar, maar hij kan niet meer lopen, hij spreekt moeizaam en kan evenmin nog plassen. Boosheid, in combinatie met schaamte over zijn situatie, brengt zijn relatie — met een veel jongere wederhelft — in de gevarenzone: zoveel gevolgen kunnen aan een hersenbloeding kleven.
.jpg)
Zo is echter de situatie die de kijkers in de Nederlandse speelfilm Het Ravijn, die in 2005 door Nicole van Kilsdonk (geboren 1965) werd afgerond. In de hoofdrollen zien we Gijs Scholten van Aschat, Kristen Denkers en Mijs Heesen. De rolprent biedt een uitstekend beeld van de hulpeloosheid en het gevoel van overgeleverd zijn die iemand ondergaat als hij het besef toelaat wat er precies met hem aan de hand is.
Het verhaal dat we in beelden op een huiskamerscherm krijgen voorgezet, is gebaseerd op de autobiografische roman van Max Pam (geboren 1946) [1] — ooit redacteur van het opinieweekblad Vrij Nederland; tegenwoordiger te zien onder meer als columnist van Buitenhof, alsmede in andere hoedanigheden.
De relatief korte film wordt uitgezonden door de VPRO via Nederland 2, in de nacht van donderdag 13 op vrijdag 14 mei — tussen 00:10 uur en 01:05 uur.
__________
[1] Het Ravijn: autobiografie van de angst (2004).
__________
Afbeelding: Regisseur Nicole van Kilsdonk.
.jpg)
Sneeuwitje
Zoals dat op christelijke feestdagen gebruikelijk is op Duitse tv-zenders, vooral die van ARD/Das Erste en één of meer van de daaraan gelieerde regionale zenders van de zogeheten Dritten Programme, wordt ook op Hemelvaartsdag, donderdag 13 mei, weer aandacht besteed aan de klassieke Duitse sprookjes door middel van een aantal films. Deze dag zijn dat er drie, die verspreid over drie zenders — de ARD, de Norddeutsche Rundfunk (NDR) en de Westdeutsche Rundfunk (WDR) — de ether in zullen worden gestuurd. Aangezien de beide laatstgenoemde instituten tot de organisatie van de ARD behoren, is het ietwat — zeg maar gerust: uiterst — verbazingwekkend dat de beide films elkaar overlappen.
Vooral om de kinderen zoet te houden op zulke niet schoolse dagen, presenteert de ARD reeds om 06:45 uur de film als opening van het dagprogramma dat op gewone werkdagen reeds om 05:30 uur begint. In dit geval gaat het om een rolprent die al bijna een halve eeuw oud is: Schneewittchen, een DDR-productie uit 1961, van Gottfried Kolditz (1922-1982), met Doris Welkow, Wolf-Dieter Panse en Marianne Christine Schilling.
Van geen van deze drie acteurs waren op de gebruikelijke wijze biografische gegevens te vinden. Het zal met het feit dat ze DDR-lieden waren, te maken hebben. De film — naar het wereldvermaarde verhaal van de gebroeders Jacob (1785-1863) en Wilhelm Grimm (1786-1859), duurt exact een uur.
Rumpelstilzchen
Ook de film Rumpelstilzchen is gebaseerd op het gelijknamige verhaal van dezelfde broes Grimm. Deze rolpent uit 2009 van Ulli König duurt eveneens een uur. Daarin kunt u Gottfried John (geboren 1942), Julie Engelbrecht (geb. 1984) en Robert Stadlober (geb. 1982) zien spelen. Deze rolprent wordt vertoond op de regionale televisiezender NDR III, tussen 13:00 uur en 14:00 uur.
Die Bremer Stadtmusikanten
Met de uitzending van de verfilming, eveneens in 2009, van Die Bremer Stadtmusikanten wordt binnen een gering aantal uren voor de derde keer in bewegende beelden een eerbetoon aan de sprookjesverzamelaars Grimm gerealiseerd. Regisseur Dirk Riegel heeft voor deze rolprent een beroep gedaan op Anna Fischer (geb. 1986), Johannes Zirner (geb. 1979) en Florian Martens (geb. 1958).
Deze omzetting in beeld en geluid van een aloud Duits verhaal wordt uitgezonden door de Westdeutsche Rundfunk, tussen 13:40 uur en 14:40 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde dvd-doos voor de film Schneewittchen. 2. De gebroeders Jacob en Wilhelm Grimm.
3. Acteur Gottfried John.
Klassieker
Zondag 2 mei kunnen de liefhebbers van filmklassiekers uit 1955, geregisseerd door Nicholas Ray (1911-1979) en met James Dean inde hoofdrol, opnieuw aan ons oog voorbij laten trekken, als het eerste Nederlandstalige, Belgische televisienet EEN de rolprent Rebel without a cause uitzendt.
James Dean (1931-1955) werd een cultfiguur door zijn optreden in Rebel without a cause, maar was nadrukkelijk opgevallen in East of Eden uit van Elia Kazan (1909-2003), welke eveneens in 1955 het witte doek had bereikt, naar de gelijknamige roman van John Steinbeck (1902-1968; Nobelprijs voor Literatuur in 1962), en in 1956 met zijn, zij het veel minder prominente rol in Giant van George Stevens (1904-1975).
Melodrama
Naast James Dean zien we Natalie Wood (1938-1981) en Sal Mineo (1939-1976). Nicholas Ray heeft met zijn rolprent een hier en daar wat zwaar aangezet melodrama wereldkundig gemaakt over enkele tieners, van wie Jim Stark — rol van James Dean — het ergst te kampen heeft et al die aspecten van het leven welke zich vrij snel na de Tweede Wereldoorlog hebben geopenbaard: frustraties en angsten in allerlei gedaanten. Degenen die daaraan leden, hebben zich niet zelden zeer extravert-emotioneel gemanifesteerd, in het kader van de meer en intensiever op de voorgrond tredende generatiekloof.
Eén van de opvallendste elementen van de film, de autoraces — zoals die steeds vaker en op een toenemend aantal plekken in de wereld ingang zouden vinden — komen in deze specifieke context wel heel wrang op de kenners van de film en James Dean over: denog jeugdige protagonist was een maand voordat de film werd uitgebracht, zelf omgekomen als gevolg van al te roekeloos racen.
__________
Afbeelding: Hier zien we James Dean in de rol van een andere rebel in East of Eden.
Thema van de film is het recept voor het vervaardigen van Delfts blauw porselein; dat recept is verloren gegaan. Hoewel de titel van de film de stad Delft impliceert, is deze voornamelijk opgenomen in Haarlem. Voor regie, script en productie is Maurits Binger (1868-1923) verantwoordelijk.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
