Dial M for Murder van Alfred Hitchcock, zaterdag opnieuw in de thuisbiscoop via België 2 te zien

Klassieke thriller in kleur
Hoewel Alfred Hitchcocks thriller Dial M for Murder (bij ons U spreekt met uw moordenaar) meer dan een halve eeuw geleden — om precies te zijn: in 1954 — werd opgenomen, is deze meesterlijke rolprent, die aan spanning niets heeft verloren en op z'n hoogst gedateerd aandoet in de aankleding binnenshuis, qua mode en in het verkeer op straat — dat we overigens heel weinig te zien krijgen aangezien vrijwel het gehele drama zich in één en hetzelfde Londense appartement afspeelt, al doet Hitch zelf in een cameo — ook wel glimprol genoemd — als buspassagier ook even weer mee.
Aan het begin van dit jaar, op vrijdag 22 februari, heb ik in een artikel op deze filmsite meer daarover heb geschreven, zodat we hier volstaan met de melding dat de film op zaterdagavond door Canvas, het tweede Nederlandstalige Belgische televisienet, zal worden uitgezonden. Als aanvangstijdstip staat 23:20 uur gepland en het ligt in de bedoeling dat de zenuwen u in de keel blijven gieren tot 01:00 uur in de nacht op zondag. Voor nadere gegevens wordt u naar die bewuste bijdrage verwezen.

Sprookjesmusical naar Charles Perraults Peau d'âne als film met Catherine Deneuve en Jean Marais

Film uit 1964
Op de dag dat het Noord Nederlands Orkest in Groningen een uitvoering verzorgt van Hertog Blauwbaards Burcht — een werk waarvan de oorsprong ligt in de Sprookjes van Moeder de Gans van Charles Perrault —, zendt het eerste Belgische televisienet zaterdag — in de middag tussen 15:35 uur en 17:00 uur — de film Peau d'âne (Ezelsvel) uit, eveneens afkomstig uit Perraults verzameling Ma mère l'Oye. Deze rolprent van Jacques Demy (1931-1990) met Chatherine Deneuve in de hoofdrol dateert van 1970 en stamt nog net uit hetzelfde jaar dat deze hoofdrolspeelster met de in Spanje geboren, Mexicaanse grootmeester van het witte doek Luis Buñuel (1900-1983) de film Tristana had opgenomen.
Naast Catherine Deneuve, die — al eerder, in 1964 — met deze zelfde regisseur Les parapluies de Cherbourg had opgenomen, zien we ook een van de andere klassieke protagonisten van het Franse theater en de Franse film: Jean Marais (1913-1998), en verder Jacques Perrin (geboren 1941).
Regisseur Demy heeft in het kader van de zogeheten nouvelle vague flink wat films gemaakt die bruisen van fantasie en geen gebrek aan spektakel vertonen.
Catherine Deneuve, die in de film zelfs zingend optreedt, speelt zowel de rol van de koningin in het sprookje, alsook die van haar dochter.
____________
Afbeeldingen
1. Regisseur Jacques Demy.
2. Acteur Jean Marais, in 1947 gefotografeerd door Carl Van Vechten.

Admiraal Canaris geportretteerd in speelfilm

Met elite-acteurs van toen
In de nacht van donderdag 13 op vrijdag 14 november — tussen 01:05 uur en 02:55 uur — presenteert de eerste van de beide publieke Duitse zendgemachtigden, ARD/Das Erste de Duitse, biografische film Canaris uit 1954 van Alfred Weidenmann (1918-2000). De hoofdrollen in deze voorstelling van zaken worden gespeeld door O.E. Hasse (1903-1978), Martin Held (1908-1992) en Adrian Hoven (1922-1981), drie van de grootste figuren van de Duitse filmkunst in onder meer de tweede helft van de twintigste eeuw.
Reeds aan het begin van de Tweede Wereldoorlog bekropen admiraal Canaris steeds meer twijfels over het nationaal-socialisme en hij heeft zich in het verdere verloop aangesloten bij het verzet rondom Graaf Stauffenberg, dat in 1944 door een aanslag op 20 juli heeft getracht Hitler uit de weg te ruimen. Drie dagen na die aanslag werd ook Canaris gearresteerd doch, in tegenstelling tot de meeste anderen van die groepering, pas in 1945 geëxecuteerd.
_________
Foto: De echte admiraal Wilhelm Canaris, Hoofd van Hitlers Abwehr met wie Otto Ernst Hasse inderdaad sprekende gelijkenis vertoonde. Canaris ziet u hier in Berlijn 1936.

Filmische ode aan het verschijnsel sigaret

Verdwijnend fenomeen?
Op het breukvlak van twee dagen dinsdag 4 november en woensdag de 5de — dus exact om middernacht — begint op Nederland 3 in het filmprogramma Cinemania een filmische ode aan de kracht van de sigaret.
Bij de begeleidende tekst in de VPRO-Gids kan men echter de nodige vraagtekens plaatsen. In de korte beschrijving van deze bijdrage staat: "Goeddeels uit het openbare leven verbannen, dreigt de sigaret ook uit de bioscoop te verdwijnen." Op zich al niet zo'n duidelijke zin: bedoelt de auteur dat men vooraf en in de pauze in de bioscoop ook niet meer mag roken? Of bedoelt degene dat we in bioscoopfilms van de toekomst vrijwel geen rokende mensen meer zullen zien.
Verder heb ik de indruk dat er, sedert het officiële verbod op roken in cafés, veel meer mensen zijn, die, ook nog in november, op een terras zitten en dat daaronder — althans op kleinere terrassen — vrijwel alleen maar rokers kunnen worden gesignaleerd. Dus uit het meer openbare leven dan dat binnen de muren van horecagelegenheden, wordt de sigaret juist meer gezien. Van verdwijnen is vooralsnog geen sprake. Helaas!
Ik ben er, als zware astmalijder, voor mijn eigen zielerust maar van uit gegaan dat er in de 'openabare ruimte' bioscoop toch al niet meer mocht worden gerookt.
En mocht het er inderdaad van komen dat de sigaret ook van het witte doek zal worden verdwijnen, dan kan dat alleen gelden voor nieuw te maken films. Wellicht is het dan mogelijk de in de kelders van het Filmmuseum bewaarde blikken met oude films eens wat vaker open te trekken, want wat werd er vroeger ontzettend veel gepaft in de rolprenten van vrijwel alle landen.
Op die manier kunnen degenen, die naar deze beelden talen — op welke, al dan niet subliminale, gronden dan ook — toch nog aan hun trekken komen.

Joseph Roths roman Radetzkymarsch als extra lange speelfilm zondagavond via Arte-televisie

Stuiptrekkingen van de Doppelmonarchie
De Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie presenteert op zondag 2 november, tussen 20:39 uur en 01:55 uur in de nacht op maandag een thema-avond, die zal zijn gewijd aan Das Ende der Donau-Monarchie. Dit koninklijk-keizerlijk instituut wordt ook dikwijls aangeduid met het begrip Doppelmonarchie, dan wel k-und-k-Monarchie, en tenslotte in het voorbijgaan niet zelden enigszins plagerig als Kakanien. Van het ruim vijf uur durende programma wordt vier uur en twintig minuten ingenomen door de tweedelige speelfilm Radetzkymarsch van regisseur, Axel Corti die in 1933 in Parijs werd geboren en in 1993 in het Oostenrijkse Oberndorf is overleden.
Zijn speelfilm — naar de gelijknamige roman van Joseph Roth (1894-1939), die voor het eerst in 1932 in Berlijn is verschenen — is in 1994 in de bioscopen gekomen; de pemière heeft de regisseur dus niet meer mogen meemaken.
Schrijver Joseph Roth wa als Oostenrijkse Hongaar, of Hongaarse Oostenrijker, zelf burger van de Doppelmonarchie, en als journalist heeft hij voor diverse goed gelezen, Duitstalige kranten geschreven, als laatste voor de hoog in aanzien staande Frankfurter Zeitung. In 1933 — toen zijn boeken in Duitsland werden verboden — vond hij, als Jood, het beter om uit Duitsland te vluchten, waarna hij een rondtrekkend bestaan leidde. Zijn boeken werden vervolgens in Nederland uitgegeven door Querido en Allert de Lange, beide uitgevers gevestigd te Amsterdam.

De roman
Radetzkymarsch vertelt de geschiedenis van de opkomst en ondergang van de Oostenrijks-Hongaarse monarchie, en Joseph Roth schildert het portret van dat koninkrijk/keizerrijk op een zeer ironische manier. De titel alleen al kan als zodanig worden gezien: die Radetzkymarsch van Johann Strauß (1804-1849), gebaseerd op een soldatengezang dat de componist nauwelijks heeft veranderd, mocht zich in die tijd verheugen in een enorme populariteit. Nu nog altijd wordt het traditionele Nieuwjaarsconcert in en uit Wenen met dat stuk besloten.
Joseph Roth schildert de opvallende neergang van dat aspect van de Donau-monarchie aan de hand van een familie gedurende drie generaties, die alle één zoon hebben. Het verhaal start in 1839 als de Sloweense luitenant der infantere het leven van keizer Franz Josep I redt. Daarvoor wordt hij onderscheiden en onherroepelijk daaraan verbonden is een geheel nieuwe levensweg in de plaats van zijn boerenbestaan tot dan.
De geschiedenis van de familie Trotta begint in een periode dat de Habsburgse monarchie nog een periode van grote bloei beleeft. De verhoudingen binnen het grote rijk zijn in die tijd nog relatief onaangetast: dat geldt zowel voor de macht van de keizer als voor de verschillende echelons binnen die bestaande stucturen. Maar dat is eigenlijk al niet veel meer dan een façade waarachter de glorie reeds lang tanende is en de ornamentiek steeds doffer wordt.
Binnen de familie von Trotta komt de neeruitgang eveneens — zij het in heel wat kleinere porporties — dat van het brombeerachtige in het karakter van de held van Solferino niets meer over is in diens kleinzoon, Car Joseph von Trotta, aan het begin van de twintigste eeuw. Hij ziet dat andere krachten het roer zullen overnemen, doch hij is niet in staat daaraan persoonlijk deel te nemen.
In de roman Radetzkymarsch schildert Joseph Roth met nadruk de laatste decennia van de Donaumonarchie als uitvergroting van hetzelfde drama binnen de nieuwe generaties van de familie von Trotta. Dit boek geldt doorgaans als het belangrijkste boek van de veelschrijver en feuilletonist Joseph Roth.
De film van Axel Corti is een Oostenrijks-Frans-Duitse coproductie met in de internationale cast onder anderen Max von Sydow, Charlotte Rampling en Claude Rich.
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van de niewste Duitse pocketuitgave van de roman Radetzkymarsch van Joseph Roth in de dtv-editie.
2. Auteur Joseph Roth.
3. Voorzijde van de dtv-editie die in 1994 is verschenen naar aanleiding van het feit dat de film toen in de bioscopen kwam. Links Max von Sydow, grootvader Josep von Trotta en diens kleinzoon Carl Joseph, gespeeld door Tilma Günther heel kort voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. (Foto: Jan Kudela, SATEL-Film, Wien.)

Suggestieve spanning in Un jour d'été op Arte

Vriendschap
Op zaterdag 6 september, 's namiddags tussen 15:20 uur en 17:00 uur wordt door ARTE-televisie voor de, vooralsnog, laatste keer de Franse speelfilm Un jour d'été vertoond, gerealiseerd in 2006 door Franck Guérin, die samen met Agnès Feuvre het draaiboek heeft geschreven. De protagonist van deze ruim negentig minuten durende, veelzijdige, suggestief-spannende film is Sébastien, een jongeman, die zich nog bevindt tussen zijn puberteit en volwassenheid, met als gevolg dat hij nog veel van de wereld, en in eerste instantie nog meer over zichzelf, moet ontdekken. Overdag werkt Sébastien in de garage van zijn vader en is daar een tamelijk gesloten wezen dat alleen nog opbloeit in gezelschap van zijn boezemvriend Mickaël. Hun jongemannen-vriendschap is dan ook doortrokken van de gebruikelijke homoërotische sfeer. Tezamen maken zij het kleine stadje op hun ondeugende manier onveilig, waarbij Mickaël een echte rouwdouwer is, die hondsbrutale opmerkingen tegen jonge vrouwen maakt. Hun beider passie is echter voetballen, en dat doen ze dan ook allebei in de plaatselijke club. Dat wordt redelijk in het begin van het verhaal in duidelijke scènes gepostuleerd.

Tragedie
Als Sébastien tijdens een voetbalwedstrijd zijn aandacht niet bij het spel heeft, een overtreding begaat en daarvoor een rode kaart krijgt uitgereikt, verlaat hij het veld. In zijn afwezigheid voltrekt zich op het veld een tragedie: Mickaël wordt raakt door een omvallend doel zwaar gewond en overlijdt korte tijd later aan de gevolgen daarvan. Dat is niet alleen voor Mickaëls familie een ongekende schok, maar het stuurt tevens Sébastiens leven volkomen in de war.
Daarna gaan de verschillende verhaallijnen pas goed dooreenlopen. Die van Sébastien en van de zwaar onder vuur liggende burgemeester (Jean-François Stévenin) — die als (mede) verantwoordelijk wordt gezien voor het slechte onderhoud aan de sportvoorzieningen —, de rol van de moeder van Mickaël, die vindt dat ouders hun kinderen niet behoren te overleven, en het hieraan gekoppelde emotionele proces aanvankelijk niet aan kan.

Alledaagse gevolgen
Het ligt voor de hand dat er ook spanningen komen tussen Sébastien en zijn vader doordat de jongen zich, als gevolg van de ingrijpende gebeurtenissen, minder goed op zijn werk kan concentreren en bij tijd en wijle letterlijk dan wel figuurlijk op de vlucht slaat. Ook daarin komt het proces van volwassen worden onder zware druk te staan, als gevolg van de sterke verbondenheid — noem het maar gerust liefde — voor Mickaël, die zich niet meer langs een min of meer natuurlijke weg kan ontwikkelen.
De spanningen als gevolg van het gebeurde op dat voetbalveld laten in zo'n relatief kleine gemeenschap eveneens diepe sporen na, waardoor worden de elementen schuld en verantwoordelijkheid sterker worden ondergaan, en vanzelfsprekend in de verhaallijnen gaan domineren.

Sterk spel alom
De rol van Sébastien wordt grandioos, want geloofwaardig tot in het kleinste detail, gespeeld door Baptiste Bertin. De rol van de moeder van Mickaël — gespeeld door Catherine Mouchet — en die van de burgemeester zijn eveneens zeer sterk bezet.
Over al die personages en hun vertolkers kunt u hier meer lezen. Helaas worden de gegevens niet ondersteund door fotomateriaal: er was zelfs geen filmposter voor de tekst op de Internet Movie Database ( iMDb) beschikbaar. Gelukkig is dat wel het geval op de website van de film zelf. Maar wie de moeite neemt de film te gaan zien, zal daarvoor worden beloond. Franck Guérin (geboren in 1972) heeft met Un jour d'été — oorspronkelijk voor Arte France — een rolprent van grote klasse gerealiseerd: zinnelijk en zinnenprikkelend in menig opzicht, waarin ruimte is voor het activeren van de toeschouwer, en alleen daardoor steekt de film heel ver uit boven zo menig simpelweg onderhoudend verhaal in beelden. Die worden in sterke mate ondersteund door de muziek van Sébastien Schuller.

Baptiste Bertin
De hoofdrolspeler van Un jour d'été, Baptiste Bertin, heeft helemaal geen opleiding als acteur genoten. Hij werd op een dag gesignaleerd toen hij zijn lyceum te Nantes verliet, en enkele dagen later kmocht hij in Parijs auditie doen. En zo verscheen hij uiteindelijk op het witte doek. Hij was zelf achttien jaar toen de film werd opgenomen. Baptiste Bertin werd in 1987 geboren te Meudon; tegenwoordig leeft hij in Angers.
____________
Afbeeldingen:
1. Baptiste Bertin als achttienjarige, tijdens de opnamen van Un jour d'été.
2. Théo Firet speelt in deze film de rol van Sébastiens vriend Mickaël.
3. Jean-François Stévenin als burgemeester van het stadje.
4. Catherine Mouchet vertolt de rol van Mickaëls moeder.
5. Baptiste Bertin in een buitenopname van de film.

Sherlock Holmes-film uit 2004 met Rupert Everett — zaterdagavond op de Belgische Canvas-televisie

BBC-productie
Zaterdag 2 augustus zendt de Nederlandstalige Belgische televisiezender Canvas, 's avonds tussen 20:40 uur en 22:10 uur, de Britse misdaadfilm Sherlock Holmes and the case of the silk stocking uit. Het is een BBC-productie uit 2004 van regisseur Simon Cellan Jones. De rol van de wereldvermaarde detective wordt gespeeld door Rupert Everett, en naast hem zien we Ian Hart als dokter Watson. De alomtegenwoordige inspecteur Lestrade van Scotland Yard krijgt gestalte in Neil Dudgeon.
We schrijven het jaar 1902. Uit de Londense Thames wordt het lijk van een vrouw gevist, van wie aanvankelijk wordt aangenomen dat het om een 'meisjevan de straat' gaat, maar als er een zijden kous in haar keel blijkt te zitten, weet de superspeurneus onder alle particuliere detectives dat het hier om iemand van standing gaat. En derhalve gaat hij, samen met zijn doctorale aangever Watson, op onderzoek uit.
Opvallend is dat in onder meer The Penguin Complete Sherlock Holmes een verhaal met een zijden kous in de titel niet voorkomt. Het vermoeden is dan ook niet ongegrond dat het om zo'n nageschoven avontuur gaat om de belangstelling levendig te houden en, niet te vergeten, de kassa blijvend te laten rinkelen.
__________
Afbeelding: Alleen voor de volstrekte onbekenden met de Sherlock Holmes-literatuur zij hier vermeld dat de man rechts, met snor, niet de allerberoemdste der speurdergenieën is.